Davran\u0131\u015f \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131<\/span><\/strong><\/h3>\n20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, Maryland, Baltimore’daki Johns Hopkins \u00dcniversitesi’nden Amerikal\u0131 psikolog John B. Watson, Wilhelm Wundt’un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131 bir devrim ba\u015flatt\u0131. Watson’\u0131n davran\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k olarak adland\u0131r\u0131lan hareketi, Wundt\u2019un bilin\u00e7li deneyime odaklanmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Wundt’tan daha \u00e7ok do\u011fa bilimleri yakla\u015f\u0131m\u0131na adanm\u0131\u015f Watson, psikolojinin bir bilim olmas\u0131 durumunda, insan do\u011fas\u0131n\u0131n sadece g\u00f6r\u00fclebilen, duyulabilen, kaydedilebilen ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilen tuhaf y\u00f6nlerine odaklanmas\u0131 gerekti\u011fini savundu. Yaln\u0131zca a\u00e7\u0131k davran\u0131\u015f – bilin\u00e7 de\u011fil – psikolojinin me\u015fru konusu olabilir.<\/span><\/p>\nWatson, bilin\u00e7, g\u00f6r\u00fclemez veya \u00fczerinde deney yap\u0131lamaz dedi. Bu nedenle, filozoflar\u0131n ruh kavram\u0131 gibi, bilin\u00e7 bilim i\u00e7in anlams\u0131zd\u0131r. Psikologlar yaln\u0131zca g\u00f6rebildikleri, manip\u00fcle edebildikleri ve \u00f6l\u00e7ebildikleri \u015feyle, yani d\u0131\u015f uyaranlarla ve \u00f6znenin onlara davran\u0131\u015fsal tepkileriyle ilgilenmelidir. Watson’a g\u00f6re uyaran verildikten sonra ve tepki verilmeden \u00f6nce ki\u015finin i\u00e7inde ne oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclemez. Onun hakk\u0131nda sadece spek\u00fclasyon yapabildi\u011fimiz i\u00e7in, bilim i\u00e7in hi\u00e7bir \u00e7\u0131kar ve de\u011feri yoktur.<\/span><\/p>\nDavran\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k, d\u0131\u015f uyaranlara otomatik olarak yan\u0131t veren iyi d\u00fczenlenmi\u015f makinelerin yan\u0131 s\u0131ra insanlar\u0131n mekanik bir resmini sunar. Davran\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n insanlar\u0131 bir t\u00fcr sat\u0131\u015f makinesi olarak g\u00f6rd\u00fckleri s\u00f6ylenir. Uyaranlar yerle\u015ftirilir ve ge\u00e7mi\u015f deneyimlerden \u00f6\u011frenilen uygun tepkiler ortaya \u00e7\u0131kar. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ki\u015filik, daha sonra B. F. Skinner taraf\u0131ndan sunulan bir tan\u0131m olan \u00f6\u011frenilmi\u015f yan\u0131tlar\u0131n veya al\u0131\u015fkanl\u0131k sistemlerinin birikiminden daha fazlas\u0131 de\u011fildir.<\/span><\/p>\nB\u00f6ylelikle davran\u0131\u015f\u00e7\u0131lar, ki\u015fili\u011fi nesnel olarak g\u00f6r\u00fclebilen ve g\u00f6zlemlenebilene indirgedi ve onlar\u0131n bilin\u00e7 ya da bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lere anlay\u0131\u015flar\u0131nda yer yoktu. Bununla birlikte, Watson’\u0131n ve Skinner\u2019\u0131n davran\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k versiyonlar\u0131ndan t\u00fcretilen a\u00e7\u0131klamalar sunan daha yeni sosyal \u00f6\u011frenme teorisyenleri, ki\u015fili\u011fe bir miktar bilin\u00e7lilik kazand\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\nWatson ve ilk davran\u0131\u015f psikologlar\u0131 ki\u015filik kelimesini kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda akla gelen t\u00fcm bu kavramlar\u0131, duygular\u0131 ve karma\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 bir kenara att\u0131ysa, o zaman neredeydiler? Uyan\u0131k oldu\u011funuz her an deneyimledi\u011finizi bildi\u011finiz bilince ne oldu? Bazen bizi kontrol edemedi\u011fimizi hissetti\u011fimiz \u015fekillerde hareket etmeye zorlayan bilin\u00e7siz g\u00fc\u00e7ler neredeydi?<\/span><\/p>\nBilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi<\/span><\/strong><\/h3>\n\u0130nsan do\u011fas\u0131n\u0131n bu y\u00f6nleri, Wundt ve Watson’dan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ortaya \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ara\u015ft\u0131rma hatt\u0131 taraf\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131. 1890’lardan ba\u015flayarak Sigmund Freud taraf\u0131ndan ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131lar. Avusturya’n\u0131n Viyana kentinde bir doktor olan Freud, sistem psikanalizi olarak adland\u0131rd\u0131. Psikanaliz ve psikoloji e\u015fanlaml\u0131 veya birbiriyle de\u011fi\u015ftirilebilir terimler de\u011fildir. Freud, bir psikolog yeti\u015ftirerek de\u011fil, duygusal rahats\u0131zl\u0131klardan muzdarip ki\u015filerle \u00e7al\u0131\u015fan, \u00f6zel muayenehanede \u00e7al\u0131\u015fan bir doktordu.<\/span><\/p>\nBir bilim adam\u0131 olarak e\u011fitilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Freud deneysel y\u00f6ntemi kullanmad\u0131. Aksine, ki\u015filik teorisini hastalar\u0131n\u0131n klinik g\u00f6zlemlerine dayanarak geli\u015ftirdi. Freud, bir dizi uzun psikanalitik seans boyunca, yarat\u0131c\u0131 yorumunu, hastalar\u0131n kendisine hem ger\u00e7ek hem de hayal \u00fcr\u00fcn\u00fc olan duygular\u0131 ve ge\u00e7mi\u015f deneyimleri hakk\u0131nda s\u00f6ylediklerine uygulad\u0131. Bu nedenle yakla\u015f\u0131m\u0131, bilin\u00e7li deneyimin veya davran\u0131\u015f unsurlar\u0131n\u0131n titiz deneysel laboratuar incelemesinden olduk\u00e7a farkl\u0131yd\u0131.<\/span><\/p>\nFreud\u2019un psikanalitik yakla\u015f\u0131m\u0131ndan esinlenen bir grup ki\u015filik kuramc\u0131s\u0131, deneysel psikolojinin ana ak\u0131m\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda benzersiz insan do\u011fas\u0131 kavramlar\u0131 geli\u015ftirdi. Bu teorisyenler, neopsikanalistler, psikoloji laboratuvar\u0131nda incelenen davran\u0131\u015f unsurlar\u0131na veya uyar\u0131c\u0131-tepki birimlerine de\u011fil, ger\u00e7ek d\u00fcnyada i\u015flev g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in t\u00fcm ki\u015fiye odakland\u0131lar. Neopsikanalistler bilin\u00e7li ve bilin\u00e7siz g\u00fc\u00e7lerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ederken, davran\u0131\u015f\u00e7\u0131lar sadece g\u00f6rebildikleri \u015feyin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ettiler. Sonu\u00e7 olarak, ilk ki\u015filik teorisyenleri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda spek\u00fclatifti ve laboratuvar verilerinin nicel analizinden \u00e7ok hastalar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6zlemlerine dayanan \u00e7\u0131kar\u0131mlara g\u00fcveniyorlard\u0131.<\/span><\/p>\nKi\u015filik Bilimsel \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131<\/span><\/strong><\/h3>\n\u00d6yleyse, deneysel psikolojinin ve ki\u015fili\u011fin bi\u00e7imsel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n, farkl\u0131 y\u00f6ntemler kullanarak ve farkl\u0131 ama\u00e7lar pe\u015finde ko\u015fan iki ayr\u0131 gelenek i\u00e7inde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Deneysel psikolojinin bi\u00e7imlendirici y\u0131llar\u0131nda ki\u015fili\u011fi tamamen g\u00f6z ard\u0131 etmedi\u011fini – ki\u015fili\u011fin baz\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 y\u00f6nleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak psikolojide \u00e7ocuk psikolojisi veya sosyal psikoloji oldu\u011fu i\u00e7in ki\u015filik olarak bilinen ayr\u0131 bir uzmanl\u0131k alan\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 not etmeliyiz.<\/span><\/p>\n1930’lar\u0131n sonlar\u0131na kadar ki\u015filik ara\u015ft\u0131rmas\u0131, esas olarak Harvard \u00dcniversitesi’ndeki Gordon Allport’un \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla Amerikan psikolojisinde resmile\u015fti ve sistematik hale geldi. 1 \u0130lk \u00e7abalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, profesyonel kitaplar \u00e7\u0131kt\u0131, dergiler kuruldu, \u00fcniversiteler kurslar verdi ve ara\u015ft\u0131rma yap\u0131ld\u0131. Bu faaliyetler, psikanalistler ve neopsikanalistler i\u00e7in baz\u0131 ilgi alanlar\u0131n\u0131n psikolojiye dahil edilebilece\u011fine dair artan bir kabul\u00fcn sinyalini verdi. Akademik psikologlar, ki\u015filik \u00fczerine bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fma geli\u015ftirmenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa inanmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/span><\/p>\n1930’lardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, ki\u015filik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli yakla\u015f\u0131mlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu kitapta, yukar\u0131da belirtilen psikanalitik ve davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na ek olarak, di\u011fer birka\u00e7\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yoruz. <\/span><\/p>\nBunlar a\u015fa\u011f\u0131dakileri i\u00e7erir: ki\u015fili\u011fin ya\u015fam\u0131m\u0131z boyunca geli\u015fmeye devam etti\u011fini savunan ya\u015fam s\u00fcresi yakla\u015f\u0131m\u0131; ki\u015filikli\u011fimizin \u00e7o\u011funun miras kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden \u00f6zellik yakla\u015f\u0131m\u0131; insani g\u00fc\u00e7leri, erdemleri, \u00f6zlemleri ve potansiyelimizin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini vurgulayan insanc\u0131l yakla\u015f\u0131m; ve bilin\u00e7li zihinsel etkinliklerle ilgilenen bili\u015fsel yakla\u015f\u0131m.<\/span><\/p>\nSon olarak, ba\u015far\u0131 ihtiyac\u0131, kontrol oda\u011f\u0131, duygu arama davran\u0131\u015f\u0131, \u00f6\u011frenilmi\u015f \u00e7aresizlik ve iyimserlik \/ karamsarl\u0131k gibi ki\u015filikle ilgili daha dar konulara odaklanan teorisyenlerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yoruz. Daha sonra, her bir yakla\u015f\u0131m\u0131n bize ki\u015filik hakk\u0131nda ne \u00f6\u011fretebilece\u011fini inceliyoruz ve s\u00f6zde mutlu ki\u015fili\u011fin tan\u0131m\u0131yla birlikte ne\u015feyle olumlu bir notla sonuca var\u0131yoruz.<\/span><\/p>\nKi\u015filik Tan\u0131mlar\u0131<\/span><\/strong><\/h3>\nDi\u011fer insanlar\u0131 ve kendimizi tarif ederken s\u0131kl\u0131kla ki\u015filik kelimesini kullan\u0131r\u0131z ve hepimiz bunun ne anlama geldi\u011fini bildi\u011fimize inan\u0131r\u0131z. Belki yapar\u0131z. Bir psikolog, I kelimesini her kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda niyetlerimizi incelersek bunun anlam\u0131 hakk\u0131nda iyi bir fikir edinebilece\u011fimizi \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Ben dedi\u011finizde, asl\u0131nda kendinizle ilgili her \u015feyi \u00f6zetliyorsunuz – sevdi\u011finiz ve ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyler, korkular\u0131n\u0131z ve erdemleriniz, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f y\u00f6nleriniz. Ben kelimesi sizi di\u011ferlerinden ayr\u0131 bir birey olarak tan\u0131mlayan \u015feydir.<\/span><\/p>\nBa\u015fkalar\u0131n\u0131n Bizi G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Gibi<\/span><\/strong><\/h3>\nKelimeyi daha kesin bir \u015fekilde tan\u0131mlama \u00e7abam\u0131zda, kayna\u011f\u0131na bakabiliriz. Ki\u015fisellik, bir oyunda akt\u00f6rler taraf\u0131ndan kullan\u0131lan bir maskeyi ifade eden Latince persona kelimesinden t\u00fcremi\u015ftir. Ki\u015finin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe, \u00e7evremizdeki insanlara sergiledi\u011fimiz kamusal y\u00fcze nas\u0131l at\u0131fta bulundu\u011funu g\u00f6rmek kolayd\u0131r.<\/span><\/p>\nO halde, t\u00fcretilmesine dayanarak, ki\u015fili\u011fin bizim d\u0131\u015fsal ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00f6zelliklerimize, di\u011fer insanlar\u0131n g\u00f6rebilece\u011fi y\u00f6nlerimizle ilgili oldu\u011fu sonucuna varabiliriz. O zaman ki\u015fili\u011fimiz, ba\u015fkalar\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z izlenim, yani g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fey a\u00e7\u0131s\u0131ndan tan\u0131mlanacakt\u0131r. Standart bir s\u00f6zl\u00fckteki bir ki\u015filik tan\u0131m\u0131 bu mant\u0131\u011fa uygundur. Ki\u015fili\u011fin, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fi i\u00e7in ki\u015finin karakterinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr y\u00f6n\u00fc oldu\u011funu belirtir.<\/span><\/p>\nAma ki\u015filik kelimesini kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda demek istedi\u011fimiz tek \u015fey bu mu? Sadece g\u00f6rebildi\u011fimiz \u015feyden mi yoksa ba\u015fka birinin bize nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden mi bahsediyoruz? Ki\u015filik, yaln\u0131zca giydi\u011fimiz maskeye ve oynad\u0131\u011f\u0131m\u0131z role mi at\u0131fta bulunur? \u015e\u00fcphesiz, \u015fahsiyetten bahsetti\u011fimizde bundan daha fazlas\u0131n\u0131 kastediyoruz. Y\u00fczeysel fiziksel niteliklerin \u00f6tesine ge\u00e7en bireyin bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fini, bir b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya \u00e7e\u015fitli \u00f6zelliklerin toplam\u0131n\u0131 dahil etmeyi kastediyoruz. Kelime, do\u011frudan g\u00f6remeyebilece\u011fimiz, bir ki\u015finin bizden saklamaya \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi veya ba\u015fkalar\u0131ndan saklamaya \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fimiz bir dizi \u00f6znel sosyal ve duygusal niteli\u011fi de kapsar.<\/span><\/p>\n
\nPsikoloji \u00f6dev, tez, proje, makale, rapor<\/span> yazd\u0131rma sipari\u015fi veya<\/span> di\u011fer t\u00fcm dan\u0131\u015fmanl\u0131k<\/span> talepleriniz i\u00e7in,<\/span> hemen sayfan\u0131n alt\u0131ndaki formu doldurarak veya whatsapp destek hatt\u0131m\u0131zdan bize ula\u015f\u0131n.<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n
\n