\u0130nsan Do\u011fas\u0131 \u00dczerindeki K\u00fclt\u00fcrel Etkiler<\/span><\/strong><\/h3>\nK\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n ki\u015filik geli\u015fimini ve de\u011ferlendirmeyi etkiledi\u011fini daha \u00f6nce belirtmi\u015ftik. O halde, k\u00fclt\u00fcrel fakt\u00f6rlerin insan do\u011fas\u0131 imaj\u0131m\u0131z\u0131 ve onun hakk\u0131nda sorabilece\u011fimiz sorular\u0131 etkiledi\u011fini \u00f6\u011frenmek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmamal\u0131d\u0131r. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r Hindistan halklar\u0131n\u0131n ve Hinduizmi veya Budizmi kabul eden di\u011fer \u00fclkelerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u015fekillendiren karma kavram\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u0130nsan do\u011fas\u0131n\u0131n kaderci ve deterministik bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclebilir. \u015eimdiki ve ge\u00e7mi\u015fteki eylemlerimizin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n kaderimizi veya kaderimizi, gelecekteki mutlulu\u011fumuzu veya mutsuzlu\u011fumuzu belirledi\u011fine inan\u0131l\u0131yor. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u201cBir \u015feyler olmuyor \u00e7\u00fcnk\u00fc biz onlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz. Olaylar, olmas\u0131 kaderinde olduklar\u0131 i\u00e7in olur \u201d.<\/span><\/p>\nBu nedenle, bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, talihimiz veya talihsizli\u011fimiz, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z veya hastal\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kendi eylemlerimiz taraf\u0131ndan \u00f6nceden belirlenir. Bu inan\u00e7, pasif, terk edilmi\u015f bir ki\u015filik tipine, ki\u015finin yoluna \u00e7\u0131kan her \u015feyi kabul etmesine ve de\u011fi\u015fmek i\u00e7in harekete ge\u00e7meye motive olmamas\u0131na yol a\u00e7abilir. Bunu, \u00f6zg\u00fcr se\u00e7im ve eylemi ve ki\u015fisel ba\u015far\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7mada ki\u015fisel \u00e7aba ve inisiyatifin rol\u00fcn\u00fc vurgulayan daha tipik bir ABD k\u00fclt\u00fcr\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle \u200b\u200bkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n.<\/span><\/p>\nYa da bu b\u00f6l\u00fcmde daha \u00f6nce a\u00e7\u0131klanan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda belirtildi\u011fi gibi, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde bireycili\u011fe ve \u00c7in ve Japonya gibi Asya \u00fclkelerinde kolektivizme vurgunun etkisini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bireyci bir toplumda, ya\u015fam g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, se\u00e7im ve eylem \u00fczerinedir. Kolektivist bir toplumda odak, grup normlar\u0131 ve de\u011ferleri, grup rol\u00fc beklentileri ve davran\u0131\u015f \u00fczerindeki di\u011fer k\u00fclt\u00fcrel k\u0131s\u0131tlamalard\u0131r.<\/span><\/p>\nBireyci k\u00fclt\u00fcrlerdeki insanlar daha fazla d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck, \u00f6z sayg\u0131, mutluluk (veya \u00f6znel iyi olma), gelecekleri hakk\u0131nda iyimserlik ve onu kontrol etme ve y\u00f6nlendirme yeteneklerine inan\u00e7 g\u00f6sterdiler.<\/span>\u00a0Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri, \u00f6z-yeterlik \u00f6l\u00e7\u00fctlerinde, yani ya\u015famla ba\u015fa \u00e7\u0131kmada ve ya\u015fam olaylar\u0131 \u00fczerinde kontrol sa\u011flamada yeterli, verimli ve yetkin olma hissi konusunda Japonya’daki \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha y\u00fcksek puan ald\u0131lar.<\/span><\/p>\nDi\u011fer ara\u015ft\u0131rmalar, ayn\u0131 ABD \u00fcniversitesindeki Asyal\u0131-Amerikal\u0131 \u00f6\u011frenciler ile Avrupal\u0131-Amerikal\u0131 \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda \u00f6znel iyi olu\u015fta farkl\u0131l\u0131klar bulmu\u015ftur. Avrupal\u0131-Amerikal\u0131 \u00f6\u011frenciler, ki\u015fisel tatmin amac\u0131yla hedefler pe\u015finde ko\u015farak kendilerini iyi hissetmi\u015flerdir. Asyal\u0131-Amerikal\u0131 \u00f6\u011frenciler “\u00f6nemli ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ebeveynleri gibi mutlu etmek ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n beklentilerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in izledikleri hedeflere ula\u015farak iyilik hallerine ula\u015f\u0131yorlar ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131\u201d.<\/span><\/p>\nBu nedenle, bu \u00f6\u011frencilerin motivasyonlar\u0131 ve tatminleri k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015flerine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermi\u015ftir. Buna ek olarak, Japon ve Amerikal\u0131 \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Amerikal\u0131 \u00f6\u011frencilerin kendilerini tan\u0131mlamak i\u00e7in pozitif terimler kullanma olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha y\u00fcksek oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Japon \u00f6\u011frencilerin negatif kullanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksekti.<\/span><\/p>\nDolay\u0131s\u0131yla, k\u00fclt\u00fcrel g\u00fc\u00e7lerin etkisinin \u00f6nemli oldu\u011funu ve hatta benzer ve homojen g\u00f6r\u00fcnebilecek k\u00fclt\u00fcrler i\u00e7in bile ge\u00e7erli oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Japonya gibi Do\u011fu k\u00fclt\u00fcrleri ile Amerika Birle\u015fik Devletleri gibi Bat\u0131 k\u00fclt\u00fcrleri aras\u0131nda makul olarak farkl\u0131l\u0131klar beklenebilir. Ancak \u0130spanya ve Hollanda gibi Avrupa k\u00fclt\u00fcrleri aras\u0131nda da farkl\u0131l\u0131klar bildirilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\nBu \u00fclkelerdeki ki\u015filerin \u00f6z bildirim envanterini kullanan bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, \u00f6nceki bulgular\u0131 do\u011frulad\u0131. \u0130spanyollar, aile g\u00fcvenli\u011fi, ebeveynlere sayg\u0131 ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n takdiri gibi onur ve aile ile ilgili de\u011ferlerle daha \u00e7ok ilgileniyorlard\u0131. Tersine, Hollandal\u0131lar h\u0131rs, yetenek ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k gibi bireysel de\u011ferlerde daha y\u00fcksek puan ald\u0131.<\/span><\/p>\nBunlar gibi temel de\u011ferler, genel insan do\u011fas\u0131 imaj\u0131m\u0131z\u0131, yani k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczdeki di\u011fer insanlar\u0131 alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve onlarla etkile\u015fim kurdu\u011fumuz merce\u011fi belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olur. Bu tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemi, insan ki\u015fili\u011finin b\u00fcy\u00fcmesi ve geli\u015fmesi \u00fczerinde bir\u00e7ok etki kayna\u011f\u0131 ve do\u011fas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n \u00e7e\u015fitli yollar\u0131 oldu\u011funu size belirtmektir. <\/span><\/p>\nBelki bu kitapta anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klamalardan bir veya daha fazlas\u0131 size uygun olacakt\u0131r veya belki de g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz ve insan do\u011fas\u0131 imaj\u0131n\u0131z ile \u00e7at\u0131\u015facakt\u0131r. \u00c7ok az\u0131m\u0131z bu konuya \u00f6nyarg\u0131lar olmadan yakla\u015fabiliriz \u00e7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta bu kendimizin \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\nB\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/span><\/strong><\/h3>\nBilin\u00e7li deneyimi analiz etmek i\u00e7in do\u011fa bilimlerinin y\u00f6ntemlerini kullanan Wilhelm Wundt, 1879’da resmi olarak psikolojiyi kurdu. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda John B. Watson, Wundt’un bilin\u00e7li deneyime odaklanmas\u0131n\u0131 protesto etmek i\u00e7in psikolojiye davran\u0131\u015fsal bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirdi. Watson, psikologlar\u0131n yaln\u0131zca a\u00e7\u0131k davran\u0131\u015flar\u0131 incelemesi gerekti\u011fini savundu.<\/span><\/p>\nSigmund Freud taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen psikanaliz, bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in klinik g\u00f6zlemi kulland\u0131. Ki\u015filik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, 1930’larda Amerikan psikolojisinde ba\u015flad\u0131. Ki\u015filik, farkl\u0131 durumlarda de\u011fi\u015febilen kal\u0131c\u0131, benzersiz bir \u00f6zellikler k\u00fcmesi olarak tan\u0131mlanabilir. Cinsiyet, etnisite ve k\u00fclt\u00fcrel arka plandaki farkl\u0131l\u0131klar ki\u015filik geli\u015fimini etkileyebilir. K\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 psikolojiye olan ilgi 1960’lardan kalmad\u0131r.<\/span><\/p>\nKi\u015fili\u011fi de\u011ferlendirmeye veya \u00f6l\u00e7meye y\u00f6nelik teknikler, \u00fc\u00e7 gereksinimi kar\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131r: standardizasyon (bir testi uygulamak i\u00e7in ko\u015fullar\u0131n ve prosed\u00fcrlerin tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131), g\u00fcvenilirlik (bir testteki yan\u0131tlar\u0131n tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131) ve ge\u00e7erlilik (testin ama\u00e7lanan \u015feyi \u00f6l\u00e7me derecesi \u00f6l\u00e7mek). Ortaya \u00e7\u0131kan ki\u015filik de\u011ferlendirmesi, dene\u011fin cinsiyetinden ve etnik kimli\u011finden ve test y\u00f6neticisinin tutum ve inan\u00e7lar\u0131ndan etkilenebilir.<\/span><\/p>\n\u0130nsanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli durumlarda kendi davran\u0131\u015f ve duygular\u0131n\u0131 rapor ettikleri \u00f6z bildirim envanterleri, puanlar ki\u015fisel veya teorik \u00f6nyarg\u0131lardan etkilenmedi\u011finden objektiftir. Yans\u0131tma teknikleri, insanlar\u0131n belirsiz fig\u00fcrleri veya durumlar\u0131 yorumlamalar\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, korkular\u0131n\u0131 ve de\u011ferlerini yans\u0131tmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131n\u0131 incelemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Projektif teknikler \u00f6zneldir, g\u00fcvenilirlik ve ge\u00e7erlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ve genellikle yetersiz \u015fekilde standardize edilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\nKlinik g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ki\u015fili\u011fi de\u011ferlendirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r, ancak g\u00f6r\u00fc\u015fme sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131 \u00f6zneldir. Davran\u0131\u015fsal de\u011ferlendirme yakla\u015f\u0131m\u0131nda, bir g\u00f6zlemci bir \u00f6znenin belirli durumlarda verdi\u011fi tepkileri de\u011ferlendirir. D\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6rneklemesinde insanlar d\u00fc\u015f\u00fcncelerini belirli bir s\u00fcre boyunca kaydederler.<\/span><\/p>\nAsya \u00fclkeleri gibi kolektivist toplumlardan insanlar, Amerika Birle\u015fik Devletleri gibi daha bireysel toplumlardan gelen insanlara g\u00f6re kendini geli\u015ftirme gibi fakt\u00f6rlerde daha d\u00fc\u015f\u00fck ve karamsarl\u0131k, olumsuz duygulan\u0131m ve psikolojik s\u0131k\u0131nt\u0131da daha y\u00fcksek puan alma e\u011filimindedir. Siyahlar\u0131n ve Beyazlar\u0131n MMPI \u00fczerindeki tepkileri \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, \u0131rk\u0131n bir i\u015flevi olarak \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar ortaya koymad\u0131. Hispanikler, MMPI’de Beyazlar\u0131nkine benzer puanlar alma e\u011filimindedir, ancak Rorschach gibi projektif tekniklerde de\u011fil.<\/span><\/p>\nPsikolojik ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri, klinik, deneysel ve ili\u015fkisel yakla\u015f\u0131mlar\u0131 i\u00e7erir. Bu t\u00fcr ara\u015ft\u0131rmalar objektif g\u00f6zlem, kontroll\u00fc ve sistematik ko\u015fullar ve tekrarlama ve do\u011frulanabilirlik gerektirir. \u0130diografik ara\u015ft\u0131rma, bir veya birka\u00e7 ara\u015ft\u0131rma kat\u0131l\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n yo\u011fun olarak incelenmesini i\u00e7erir; nomotetik ara\u015ft\u0131rma, geni\u015f bir ara\u015ft\u0131rma kat\u0131l\u0131mc\u0131s\u0131 \u00f6rnekleminden elde edilen verilerin istatistiksel analizini i\u00e7erir. Klinik y\u00f6ntem, psikologlar\u0131n hastalar\u0131n ge\u00e7mi\u015flerini ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 mevcut duygusal sorunlar\u0131na dair ipu\u00e7lar\u0131 bulmak i\u00e7in yeniden yap\u0131land\u0131rd\u0131klar\u0131 vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na dayan\u0131r. Klinik yakla\u015f\u0131m, deneysel ve korelasyonel y\u00f6ntemler kadar psikolojik ara\u015ft\u0131rman\u0131n gereklerini kar\u015f\u0131lamamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\nDeneysel y\u00f6ntem, psikolojik ara\u015ft\u0131rman\u0131n en kesin y\u00f6ntemidir. Bu y\u00f6ntemi kullanarak, psikologlar tek bir de\u011fi\u015fkenin veya uyaran olay\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerindeki etkisini belirleyebilir. \u0130ncelenen de\u011fi\u015fken (yani ara\u015ft\u0131rma kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131c\u0131) ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fi\u015fkendir; ara\u015ft\u0131rma kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n tepkileri veya davran\u0131\u015flar\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fi\u015fkendir.<\/span><\/p>\n\u0130li\u015fkisel y\u00f6ntemde, psikologlar, bir de\u011fi\u015fkendeki davran\u0131\u015f\u0131n di\u011ferinin i\u015flevi olarak nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini belirlemek i\u00e7in iki de\u011fi\u015fken aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi inceler. Korelasyonun birincil istatistiksel \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olan korelasyon katsay\u0131s\u0131, ili\u015fkinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc ve yo\u011funlu\u011funu g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\nBir teori, verileri anlaml\u0131 bir \u015fekilde basitle\u015ftirmek ve a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in bir \u00e7er\u00e7eve sa\u011flar. Ki\u015filik teorileri test edilebilir olmal\u0131, ki\u015filik verilerini netle\u015ftirmeli ve a\u00e7\u0131klamal\u0131 ve davran\u0131\u015f\u0131 anlama ve tahmin etmede faydal\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bi\u00e7imsel teoriler, \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n ve \u00e7e\u015fitli insan t\u00fcrlerinin g\u00f6zlemlerinden elde edilen verilere dayanmaktad\u0131r. Bu teoriler nesneldir ve ger\u00e7ekli\u011fe kar\u015f\u0131 defalarca test edilir. Baz\u0131 ki\u015filik teorileri, bir teorisyenin ya\u015fam deneyimlerini yans\u0131tan k\u0131smen otobiyografik olabilir. Teori olu\u015fturman\u0131n ilk a\u015famas\u0131 sezgisel olabilir; \u00f6\u011fretime dayal\u0131 fikirler daha sonra rasyonel ve ampirik bilgilerle de\u011fi\u015ftirilebilir.<\/span><\/p>\n
\nPsikoloji \u00f6dev, tez, proje, makale, rapor<\/span> yazd\u0131rma sipari\u015fi veya<\/span> di\u011fer t\u00fcm dan\u0131\u015fmanl\u0131k<\/span> talepleriniz i\u00e7in,<\/span> hemen sayfan\u0131n alt\u0131ndaki formu doldurarak veya whatsapp destek hatt\u0131m\u0131zdan bize ula\u015f\u0131n.<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n
\n