{"id":3389,"date":"2021-01-14T13:43:52","date_gmt":"2021-01-14T10:43:52","guid":{"rendered":"https:\/\/bestessayhomework.com\/tr\/?p=3389"},"modified":"2021-01-14T13:43:52","modified_gmt":"2021-01-14T10:43:52","slug":"bilimsel-teorilerin-yapisi-felsefe-uzerine-arastirmalar-felsefenin-alanlari-nelerdir-felsefe-nasil-incelenir-felsefe-alaninda-odev-yaptirma-ode","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bestessayhomework.com\/tr\/bilimsel-teorilerin-yapisi-felsefe-uzerine-arastirmalar-felsefenin-alanlari-nelerdir-felsefe-nasil-incelenir-felsefe-alaninda-odev-yaptirma-ode\/","title":{"rendered":"\u00a0Bilimsel Teorilerin Yap\u0131s\u0131 \u2013 Felsefe \u00dczerine Ara\u015ft\u0131rmalar \u2013 Felsefenin Alanlar\u0131 Nelerdir? \u2013 Felsefe Nas\u0131l \u0130ncelenir \u2013 Felsefe Alan\u0131nda \u00d6dev Yapt\u0131rma \u2013 \u00d6dev Yapt\u0131rma Fiyatlar"},"content":{"rendered":"

\u00a0Bilimsel Teorilerin Yap\u0131s\u0131<\/span><\/strong><\/h3>\n

Pierre Duhem (1861\u20131916) Bordeaux \u00dcniversitesi’nde (1893\u20131916) Fizik Profes\u00f6r\u00fc idi. Termodinamik, ak\u0131\u015fkanlar mekani\u011fi ve bilim tarihi ve felsefesine \u00f6zg\u00fcn katk\u0131larda bulundu. Orta\u00e7a\u011f fizi\u011fi \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmas\u0131, on alt\u0131nc\u0131 ve on yedinci y\u00fczy\u0131llar\u0131n \u201cbilimsel devriminin\u201d Buridan, Or\u00e8sme ve di\u011ferlerinin orta\u00e7a\u011f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00f6nemli k\u00f6klere sahip oldu\u011funu ortaya koydu.<\/span><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fma, orta\u00e7a\u011f d\u00f6nemini k\u0131s\u0131r bir tart\u0131\u015fma d\u00f6nemi olarak g\u00f6ren bu miyop bilim tarihi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7in de\u011ferli bir d\u00fczelticiydi. Fiziksel Teorinin Amac\u0131 ve Yap\u0131s\u0131’nda (1906) Duhem, bilimsel teorilerin deneysel yasalar\u0131 bir araya getiren ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 ara\u00e7lar oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/span><\/p>\n

Norman R. Campbell (1880\u20131949), General Electric Company’ye ara\u015ft\u0131rma fizik\u00e7isi olarak kat\u0131lmadan \u00f6nce, Cavendish Laboratuvar\u0131’nda J. J. Thomson alt\u0131nda birka\u00e7 y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fan Cambridge e\u011fitimli bir fizik\u00e7iydi. Bilim felsefesi \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fma, Physics: The Elements’in (1919) art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir versiyonu olan \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra yay\u0131nlanan Foundations of Science (1957) ‘dir. Campbell\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcm teorisinin ve bilimsel teorilerin yap\u0131s\u0131n\u0131n dikkatli analizi ile ay\u0131rt edilir.<\/span><\/p>\n

Mary B. Hesse (1924) Cambridge \u00dcniversitesi’nde Bilim Felsefesi alan\u0131nda \u00dcniversite Okuyucusudur. Londra \u00dcniversitesi’nde matematik, fizik ve bilim tarihi ve felsefesi okudu ve Londra, Leeds \u00fcniversitelerinde ve Yale, Minnesota ve Chicago’da Misafir Profes\u00f6r olarak ders verdi.<\/span><\/p>\n

Dr Hesse \u015fu anda, \u00f6zellikle modellerin ve analojilerin kullan\u0131m\u0131yla ilgili tarihsel vakalara at\u0131fta bulunarak, t\u00fcmevar\u0131msal \u00e7\u0131kar\u0131ma dayal\u0131 olarak fizik biliminin yap\u0131s\u0131n\u0131n birle\u015fik bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmekle u\u011fra\u015fmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

R. Harr\u00e9 (1927 -) Oxford \u00dcniversitesi’nde Bilim Felsefesi’nde \u00dcniversite \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisidir. Auckland \u00dcniversitesi’nde matematik ve fizik, Oxford \u00dcniversitesi’nde felsefe okudu. Oxford’a atanmadan \u00f6nce Pakistan’da, Birmingham ve Leicester’da \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131.<\/span><\/p>\n

T\u00fcmdengelimci ve pozitivist bilim felsefelerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ele\u015ftirmeni olan Harr\u00e9, \u015fu anda sosyal bilimlerin metodolojik y\u00f6nelimini yeniden y\u00f6nlendirmek i\u00e7in bir programla u\u011fra\u015f\u0131yor.<\/span><\/p>\n

kuram<\/a> (teori nedir)<\/span>
\nKuram Nedir<\/span>
\nBilimsel teoriler<\/span>
\nBilimsel teori nedir<\/span>
\nTeori nedir<\/span>
\nBilimsel kuram \u00f6rnekleri<\/span>
\nBilimsel yasa Nedir<\/span>
\nTeori \u00f6rnekleri<\/span><\/p>\n

Saf Geometri ve Fiziksel Geometri<\/span><\/strong><\/h3>\n

Teori kurma s\u00fcrecinin yeterli bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131, bir aksiyom sistemi ile onun deneyime uygulanmas\u0131 aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir. On dokuzuncu y\u00fczy\u0131lda \u00d6klid d\u0131\u015f\u0131 geometrilerin in\u015fas\u0131 bu ayr\u0131ma dikkat \u00e7ekti. Lobachevsky, Bolyai ve Riemann, \u00d6klid sisteminden \u00f6nemli a\u00e7\u0131lardan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren aksiyom sistemlerini icat etti.<\/span><\/p>\n

\u00d6klid sisteminde, belirli bir do\u011fru \u00fczerinde olmayan bir noktadan tam olarak bir paralel \u00e7izginin \u00e7izilebilece\u011fi varsay\u0131l\u0131r. \u00d6klid d\u0131\u015f\u0131 sistemlerde farkl\u0131 varsay\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Lobachevsky ve Bolyai, \u00d6klid varsay\u0131m\u0131n\u0131n yerine, belirli bir noktadan ge\u00e7en belirli bir do\u011fruya paralel iki do\u011fru oldu\u011fu aksiyomunu koydu.<\/span><\/p>\n

Lobachevsky, bu aksiyomdan ve sisteminin di\u011fer aksiyomlar\u0131ndan ve tan\u0131mlar\u0131ndan, bir \u00fc\u00e7genin i\u00e7 a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n toplam\u0131n\u0131n her zaman always dereceden az oldu\u011fu ve \u00fc\u00e7genlerin alanlar\u0131 artt\u0131k\u00e7a azald\u0131\u011f\u0131 teorisini \u00e7\u0131kard\u0131. Riemann, \u00d6klid varsay\u0131m\u0131n\u0131, bir noktadan ge\u00e7en belirli bir do\u011fruya paralel do\u011frular\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 aksiyomuyla de\u011fi\u015ftirdi.<\/span><\/p>\n

Riemann geometrisinin bir teoremi, bir \u00fc\u00e7genin i\u00e7 a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n toplam\u0131n\u0131n her zaman \uf731\uf738\uf730 dereceden b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 ve \u00fc\u00e7genlerin alanlar\u0131 artt\u0131k\u00e7a artmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bi\u00e7imsel t\u00fcmdengelim sistemleri olarak, bu alternatiflerden birinin di\u011ferlerinden \u00fcst\u00fcn oldu\u011funa karar vermek i\u00e7in hi\u00e7bir gerek\u00e7e yoktur. Birbirlerine g\u00f6re tutarl\u0131d\u0131rlar. \u00d6klid geometrisi i\u00e7sel olarak tutarl\u0131ysa, alternatif \u00d6klid d\u0131\u015f\u0131 geometrilerin de tutarl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6sterilebilir.<\/span><\/p>\n

Bu ger\u00e7e\u011fin tan\u0131nmas\u0131, bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn \u201csaf geometri\u201d aksiyomlar\u0131n\u0131n ve teoremlerinin a priori stat\u00fcs\u00fcn\u00fc ampirik olarak \u00f6nemli \u201cfiziksel geometri\u201d iddialar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. \u00d6rne\u011fin Helmholtz, \u00e7e\u015fitli geometri sistemlerinin kendi ba\u015flar\u0131na deneysel i\u00e7erikten yoksun oldu\u011funu vurgulad\u0131. Ampirik olarak \u00f6nemli \u00f6nermeler, ancak belirli mekanik ilkeleriyle birle\u015fti\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar.<\/span><\/p>\n

Helmholtz’e g\u00f6re, geometrik teoremler deneyime uygulanmadan \u00f6nce “nokta”, “do\u011fru” ve “a\u00e7\u0131” gibi terimlerin nas\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fclece\u011fini belirtmek gerekir.<\/span><\/p>\n

Kanunlar\u0131n Bir Araya Getirilmesi \u00dczerine Duhem<\/span><\/strong><\/h3>\n

Pierre Duhem, Whewell’in bilim tarihine olan ilgisini payla\u015ft\u0131 ve Whewell gibi, tarihsel kay\u0131tlarla tutarl\u0131 bir bilim felsefesi form\u00fcle etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Whewell, nehirleri olu\u015fturmak i\u00e7in kollar\u0131n birle\u015fti\u011fi bir bilimsel ilerleme g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00e7izmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

Duhem, ba\u015far\u0131l\u0131 teorilerin deneysel yasalar\u0131 bir araya getirdi\u011fini veya birbirine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti. Kuramlardan bir grup yasay\u0131 “temsil eden” olarak s\u00f6z etti ve bu “temsilci” i\u015flevi, \u00e7o\u011fu kuram\u0131n sahip oldu\u011fu varsay\u0131lan “a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131” bir i\u015flevle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. Teoriler genellikle fenomeni “fenomenin alt\u0131nda yatan ger\u00e7ekli\u011fi” tan\u0131mlayarak a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in tutulur. Duhem, bilimsel de\u011feri olan tek ba\u015f\u0131na temsili i\u015flev oldu\u011funda \u0131srar ederek bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ele\u015ftirdi.<\/span><\/p>\n

Duhem’in bilimsel teorilerin “temsil etti\u011fi”, ancak “a\u00e7\u0131klamad\u0131\u011f\u0131” pozisyonu, deneysel yasalar\u0131n teorilerin yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayan\u0131yordu. Duhem’e g\u00f6re, bilimsel bir teori, aksiyom sisteminin baz\u0131 terimlerini deneysel olarak belirlenen b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerle ili\u015fkilendiren bir aksiyom sisteminden ve \u201cyaz\u0131\u015fma kurallar\u0131ndan\u201d olu\u015fur.<\/span><\/p>\n

Ek olarak, yorumlanan aksiyom sistemiyle ili\u015fkili bir resim veya model olabilir. Ancak bu model, teorinin mant\u0131ksal yap\u0131s\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 de\u011fildir. Aksiyom sistemi ve yaz\u0131\u015fma kurallar\u0131, teori taraf\u0131ndan “temsil edilen” bu deneysel yasalar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Sonu\u00e7 olarak, teori ile ili\u015fkili model, deneylerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahmin etme g\u00f6revinde hi\u00e7bir rol oynamaz.<\/span><\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, gazlar\u0131n kinetik teorisi durumunda aksiyomlar, “molek\u00fcl”, “h\u0131z” ve “k\u00fctle” gibi terimler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri belirtir. Aksiyom sistemi, t\u00fcm molek\u00fcllerin k\u00f6k-ortalama-kare h\u0131z\u0131 kavram\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla deneyime ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k kurallar\u0131, bu k\u00f6k-ortalama-kare h\u0131z\u0131 ile gaz\u0131n bas\u0131nc\u0131 ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda ba\u011f\u0131nt\u0131 kurar. Duhem, gazlar\u0131n makroskopik davran\u0131\u015f\u0131 hakk\u0131nda daha \u00f6nce ilgisiz deneysel yasalar\u0131 birbirine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kinetik teorinin de\u011ferli oldu\u011fu konusunda \u0131srar etti.<\/span><\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, Boyle, Charles ve Graham’a atfedilen yasalar, teorinin varsay\u0131mlar\u0131n\u0131n t\u00fcmdengelimli sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bu, teorinin “temsilci” i\u015flevidir. Bununla birlikte, nokta-k\u00fctleler aras\u0131ndaki elastik \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6steren modelin herhangi bir a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 i\u015flevi oldu\u011funu reddetti.<\/span><\/p>\n

Duhem, Lord Kelvin\u2019in bir s\u00fcreci “anlamak” i\u00e7in temelde yatan bir mekanizmay\u0131 g\u00f6rselle\u015ftirmek oldu\u011fu \u015feklindeki pozisyonunu olduk\u00e7a ele\u015ftirdi. Duhem’e g\u00f6re, bir teori ile ili\u015fkili model, ek deneysel yasalar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda sezgisel de\u011fere sahip olabilir, ancak modelin kendisi, teorinin verdi\u011fi a\u00e7\u0131klamalarda bir \u00f6nc\u00fcl de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

Duhem, bir teorinin yaln\u0131zca bu kanunlar\u0131n birle\u015fimini belirterek bir grup kanunu \u201ctemsil etmedi\u011fini\u201d vurgulad\u0131. \u0130li\u015fki daha karma\u015f\u0131kt\u0131r ve teorisyenin hayal g\u00fcc\u00fcne geni\u015f bir yelpazede izin verir.<\/span><\/p>\n

Elbette, kabul edilebilir bir teori deneysel olarak test edilebilir yasalar\u0131 ima etmelidir, ancak teorinin temel varsay\u0131mlar\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcm s\u00fcre\u00e7leriyle hi\u00e7bir \u015fekilde ili\u015fkili olmayan b\u00fcy\u00fckl\u00fckler hakk\u0131nda ifadeler i\u00e7erebilir.3 Bu gibi durumlarda, teorinin aksiyomlar\u0131 hipotezle form\u00fcle edilir, ve t\u00fcmevar\u0131ml\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mla de\u011fil.<\/span><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Bilimsel Teorilerin Yap\u0131s\u0131 Pierre Duhem (1861\u20131916) Bordeaux \u00dcniversitesi’nde (1893\u20131916) Fizik Profes\u00f6r\u00fc idi. Termodinamik, ak\u0131\u015fkanlar mekani\u011fi ve bilim tarihi ve felsefesine \u00f6zg\u00fcn katk\u0131larda bulundu. Orta\u00e7a\u011f fizi\u011fi \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmas\u0131, on alt\u0131nc\u0131 ve on yedinci y\u00fczy\u0131llar\u0131n \u201cbilimsel devriminin\u201d Buridan, Or\u00e8sme ve di\u011ferlerinin orta\u00e7a\u011f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00f6nemli k\u00f6klere sahip oldu\u011funu ortaya koydu. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, orta\u00e7a\u011f d\u00f6nemini k\u0131s\u0131r bir tart\u0131\u015fma d\u00f6nemi…
Devam\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3391,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5749,5750,5751,5748],"tags":[5753,4083,3718,5419,5752,5583,5420,5754],"class_list":["post-3389","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilimsel-kuram-ornekleri","category-bilimsel-teori-nedir-2","category-kuram-teori-nedir","category-teori-ornekleri","tag-bilimsel-kuram-ornekleri","tag-bilimsel-teori-nedir","tag-bilimsel-teoriler","tag-bilimsel-yasa-nedir","tag-kuram-teori-nedir","tag-kuram-nedir","tag-teori-nedir","tag-teori-ornekleri"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t