{"id":3466,"date":"2021-01-23T16:04:48","date_gmt":"2021-01-23T13:04:48","guid":{"rendered":"https:\/\/bestessayhomework.com\/tr\/?p=3466"},"modified":"2021-01-23T16:04:48","modified_gmt":"2021-01-23T13:04:48","slug":"yanlislanabilirlik-uzerine-popper-felsefe-uzerine-arastirmalar-felsefenin-alanlari-nelerdir-felsefe-nasil-incelenir-felsefe-alaninda-odev-yaptirma-od","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bestessayhomework.com\/tr\/yanlislanabilirlik-uzerine-popper-felsefe-uzerine-arastirmalar-felsefenin-alanlari-nelerdir-felsefe-nasil-incelenir-felsefe-alaninda-odev-yaptirma-od\/","title":{"rendered":"Yanl\u0131\u015flanabilirlik \u00dczerine Popper \u2013 Felsefe \u00dczerine Ara\u015ft\u0131rmalar \u2013 Felsefenin Alanlar\u0131 Nelerdir? \u2013 Felsefe Nas\u0131l \u0130ncelenir \u2013 Felsefe Alan\u0131nda \u00d6dev Yapt\u0131rma \u2013 \u00d6dev Yapt\u0131rma Fiyatlar"},"content":{"rendered":"

Poincar\u00e9, genelle\u015ftirilmi\u015f eylemsizlik ilkesinin, ‘eylemsizlik hareketi’ ifadesinin anlam\u0131n\u0131 belirleyen bir kongre olarak kabul edilebilece\u011fi sonucuna vard\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, “eylemsizlik hareketi”, “bir cismin, ivmesinin yaln\u0131zca konumuna ve kom\u015fu cisimlerin konumlar\u0131na ve h\u0131zlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olacak \u015fekilde hareketi” anlam\u0131na gelir. Tan\u0131m gere\u011fi, konumu ve bir dizi kom\u015fu cismin pozisyonlar\u0131 ve h\u0131zlar\u0131 hakk\u0131ndaki verilerden hareketi do\u011fru bir \u015fekilde hesaplanmayan herhangi bir cisim, eylemsizlik hareketinde olan bir cisim de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

Bununla birlikte Poincar\u00e9, genelle\u015ftirilmi\u015f eylemsizlik ilkesinin ‘eylemsizlik hareketi’ ifadesini \u00f6rt\u00fck olarak tan\u0131mlayan bir konvansiyon olarak kullan\u0131labilece\u011fini ve kullan\u0131labilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrse de, ilkenin, yakla\u015f\u0131k olarak ge\u00e7erli olan ampirik olarak anlaml\u0131 bir genelleme olarak kullan\u0131labilece\u011fini de belirtti ‘neredeyse izole edilmi\u015f’ sistemlerdir.<\/span><\/p>\n

Poincar\u00e9, Newton’un di\u011fer iki hareket yasas\u0131n\u0131n bili\u015fsel stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn benzer bir analizini yapt\u0131. Bir yandan, bu yasalar geleneksel ‘kuvvet’ ve ‘k\u00fctle’ tan\u0131mlar\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. \u00d6te yandan, uzay, zaman ve kuvveti \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in prosed\u00fcrler verildi\u011finde, yasalar “neredeyse izole edilmi\u015f” sistemler i\u00e7in yakla\u015f\u0131k olarak do\u011frulanm\u0131\u015f genellemedir.<\/span><\/p>\n

Bu nedenle, Poincar\u00e9’ye genel bilimsel yasalar\u0131n temel bilimsel kavramlar\u0131 tan\u0131mlayan s\u00f6zle\u015fmelerden ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc atfetmek yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu yasalar\u0131n s\u00f6zle\u015fmeler olarak me\u015fru bir i\u015flevi vard\u0131r, ancak ayn\u0131 zamanda ampirik genellemeler olarak me\u015fru bir i\u015flevi de vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Mekanik yasalar\u0131n\u0131 yorumlayan Poincar\u00e9, kendilerini bize iki farkl\u0131 a\u00e7\u0131dan sunduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Bir yandan, deney \u00fczerine kurulmu\u015f ger\u00e7eklerdir ve neredeyse izole edilmi\u015f sistemlerle ilgili olarak yakla\u015f\u0131k olarak do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan, bunlar evrenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne uygulanabilir ve kat\u0131 bir \u015fekilde do\u011fru kabul edilirler.<\/span><\/p>\n

Poincar\u00e9, bilimin geli\u015fmesi s\u00fcrecinde, baz\u0131 yasalar\u0131n bu iki y\u00f6n\u00fc sergiledi\u011fini belirtti. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu yasalar yaln\u0131zca deneysel genellemeler olarak kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir yasa, A ve B terimleri aras\u0131nda bir ili\u015fki belirtebilir. \u0130li\u015fkinin yaln\u0131zca yakla\u015f\u0131k olarak ge\u00e7erli oldu\u011funu dikkate alarak, bilim adamlar\u0131, tan\u0131m\u0131 gere\u011fi, yasayla ifade edilen A ile ili\u015fkisi olan C terimini ekleyebilirler.<\/span><\/p>\n

Orijinal deneysel yasa \u015fimdi iki b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: A ve C aras\u0131ndaki bir ili\u015fkiyi belirten bir a priori ilkesi ve B ile C aras\u0131ndaki bir ili\u015fkiyi belirten deneysel bir yasad\u0131r.<\/span>\u00a0<\/span>Newton’un hareket yasalar\u0131 taraf\u0131ndan dolayl\u0131 olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda, “eylemsizlik hareketi”, “kuvvet” ve “k\u00fctle” terimleri, C ile ayn\u0131 t\u00fcrdeki terimlerdir.<\/span><\/p>\n

Poincar\u00e9, bu terimlerin Newton yasalar\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n bir uzla\u015fma meselesi oldu\u011funa karar verdi. Hi\u00e7bir ampirik kan\u0131t, A ve C terimlerinin belirtilen ili\u015fkisinin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu kan\u0131tlayamaz. Ancak bu, tan\u0131m se\u00e7iminin keyfi oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Poincar\u00e9, konvansiyonlar\u0131n fiziksel teoriye dahil edilmesinin, ancak sonraki ara\u015ft\u0131rmalarda verimli oldu\u011fu kan\u0131tlan\u0131rsa gerek\u00e7elendirilece\u011finde \u0131srar etti.<\/span><\/p>\n

\nKarl Popper<\/a><\/span>
\nBilimsel Ara\u015ft\u0131rman\u0131n Mant\u0131\u011f\u0131<\/span>
\nKarl Popper yanl\u0131\u015flanabilirlik<\/span>
\nDo\u011frulanabilirlik ve yanl\u0131\u015flanabilirlik \u00f6rnek<\/span>
\nKarl Popper felsefesi<\/span>
\nKarl Popper PDF<\/span>
\nKarl Popper S\u00f6zleri<\/span>
\nPopper, Kuhn Lakatos Feyerabend<\/span><\/p>\n

“Fiziksel Alan\u0131” Tan\u0131mlamak \u0130\u00e7in Bir Geometri Se\u00e7imi<\/span><\/strong><\/h3>\n

Poincar\u00e9 ayr\u0131ca, cisimler aras\u0131ndaki mekansal ili\u015fkileri tan\u0131mlamak i\u00e7in saf geometrinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir konvansiyon meselesi oldu\u011funu savundu. Ancak, bilim adamlar\u0131n\u0131n \u00d6klid geometrisini se\u00e7meye devam edece\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc uygulanmas\u0131 en basit olan\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etti.<\/span><\/p>\n

On dokuzuncu y\u00fczy\u0131lda, matematik\u00e7i Carl Gauss, mekansal ili\u015fkilerin \u00d6klid tan\u0131m\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in bir deney yapt\u0131. Uzak da\u011f zirvelerinden yay\u0131lan \u0131\u015f\u0131k \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir \u00fc\u00e7genin a\u00e7\u0131sal toplam\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7t\u00fc. Gauss, \u00f6l\u00e7me ekipman\u0131n\u0131n do\u011fruluk s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde, 1081 derecelik \u00d6klid de\u011ferinden sapma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu.<\/span><\/p>\n

Ancak Gauss 1081 dereceden kayda de\u011fer bir sapma bulmu\u015f olsa bile, bu \u00d6klid geometrisinin yery\u00fcz\u00fcndeki uzamsal ili\u015fkilere uygulanamayaca\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamazd\u0131. \u00d6klid de\u011ferinden herhangi bir sapma, g\u00f6zlemleri yapmak i\u00e7in kullan\u0131lan \u0131\u015f\u0131k \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n \u201cb\u00fck\u00fclmesine\u201d ba\u011flanabilir.<\/span><\/p>\n

Poincar\u00e9, deneyime saf bir geometri uygulamas\u0131n\u0131n zorunlu olarak \u0131\u015f\u0131k \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcm \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve benzeri gibi fiziksel fenomenler hakk\u0131nda hipotezler i\u00e7erdi\u011fi ger\u00e7e\u011fine dikkat \u00e7ekti. Poincar\u00e9, her fiziksel teori gibi, deneyime saf bir geometri uygulamas\u0131n\u0131n da soyut bir bile\u015fene ve deneysel bir bile\u015fene sahip oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/span><\/p>\n

Fiziksel bir geometri g\u00f6zlemlerle uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131nda, farkl\u0131 bir saf geometri farkl\u0131 bir aksiyom sistemi kullan\u0131larak veya ilgili fiziksel hipotezler de\u011fi\u015ftirilerek uyum sa\u011flanabilir. Poincar\u00e9, b\u00f6yle bir se\u00e7imle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131nda, bilim adamlar\u0131n\u0131n her zaman fiziksel hipotezleri de\u011fi\u015ftirmeyi ve daha uygun \u00d6klid saf geometrisini korumay\u0131 se\u00e7eceklerine inan\u0131yordu.<\/span><\/p>\n

Ancak Hempel’in de belirtti\u011fi gibi, baz\u0131 durumlarda \u00d6klid d\u0131\u015f\u0131 bir geometri benimseyerek ve ilgili fiziksel hipotezleri de\u011fi\u015ftirmeden koruyarak daha b\u00fcy\u00fck genel basitlik elde edilebilir. Hempel’e g\u00f6re Poincar\u00e9, karma\u015f\u0131kl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yaln\u0131zca saf geometrilerle s\u0131n\u0131rlamakla yan\u0131ld\u0131. \u00d6nemli olan, saf bir geometri ile ili\u015fkili fiziksel hipotezlerin birle\u015fiminin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ampirik Metodun Kriteri Olarak Yanl\u0131\u015flanabilirlik \u00dczerine Popper<\/span><\/strong><\/h3>\n

Karl Popper, gelenekselci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 ciddiye almaya karar verdi. Bir teori ile g\u00f6zlemsel kan\u0131t aras\u0131nda her zaman anla\u015fmaya varman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu belirtti. Baz\u0131 kan\u0131tlar teorinin sonu\u00e7lar\u0131yla tutars\u0131zsa, teoriyi \u201ckurtarmak\u201d i\u00e7in bir dizi strateji izlenebilir.<\/span><\/p>\n

Kan\u0131tlar tamamen reddedilebilir veya yard\u0131mc\u0131 hipotezler ekleyerek veya yaz\u0131\u015fma kurallar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek a\u00e7\u0131klanabilir. Bu stratejiler, teorik bir sisteme \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede karma\u015f\u0131kl\u0131k katabilir. Bununla birlikte, delilleri bu \u015fekilde tahrif etmekten ka\u00e7\u0131nma her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/span><\/p>\n

Popper’e g\u00f6re, uygun deneysel y\u00f6ntem, bir teoriyi s\u00fcrekli olarak yanl\u0131\u015flanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na maruz b\u0131rakmakt\u0131r. Gelenek\u00e7ilikle m\u00fccadele etmenin yolunun, onun y\u00f6ntemlerini kullanmama karar\u0131 almak oldu\u011fu sonucuna vard\u0131. Bu sonuca uygun olarak, ampirik bilimler i\u00e7in bir dizi metodolojik kural \u00f6nerdi.<\/span><\/p>\n

En y\u00fcksek kural, di\u011fer t\u00fcm kurallar i\u00e7in bir yeterlilik kriteridir, t\u0131pk\u0131 Kant’\u0131n kategorik zorunlulu\u011fu, ahlaki normlar i\u00e7in bir yeterlilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr. Bu \u00fcst\u00fcn kural, t\u00fcm ampirik y\u00f6ntem kurallar\u0131n\u0131n<\/span>
\nbilimdeki hi\u00e7bir ifadeyi sahtecili\u011fe kar\u015f\u0131 korumayacak \u015fekilde tasarlanmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, bir teoriye yard\u0131mc\u0131 hipotezler ekleme sorusu \u00fczerine Popper, yaln\u0131zca teorinin yanl\u0131\u015flanabilirlik derecesini art\u0131ran hipotezlerin kabul edilmesini \u00f6nerdi. Bu a\u00e7\u0131dan Pauli\u2019nin d\u0131\u015flama ilkesi ile Lorentz daralma hipotezini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poincar\u00e9, genelle\u015ftirilmi\u015f eylemsizlik ilkesinin, ‘eylemsizlik hareketi’ ifadesinin anlam\u0131n\u0131 belirleyen bir kongre olarak kabul edilebilece\u011fi sonucuna vard\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, “eylemsizlik hareketi”, “bir cismin, ivmesinin yaln\u0131zca konumuna ve kom\u015fu cisimlerin konumlar\u0131na ve h\u0131zlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olacak \u015fekilde hareketi” anlam\u0131na gelir. Tan\u0131m gere\u011fi, konumu ve bir dizi kom\u015fu cismin pozisyonlar\u0131 ve h\u0131zlar\u0131 hakk\u0131ndaki verilerden hareketi do\u011fru bir \u015fekilde…
Devam\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3083,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5881,5880,5879,5878,5877,5876],"tags":[5883,5885,5882,5886,5887,5888,5884,5890,5889],"class_list":["post-3466","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilimsel-arastirmanin-mantigi","category-dogrulanabilirlik-ve-yanlislanabilirlik-ornek","category-karl-popper-felsefesi","category-karl-popper-pdf","category-karl-popper-sozleri","category-kuhn-lakatos-feyerabend","tag-bilimsel-arastirmanin-mantigi","tag-dogrulanabilirlik-ve-yanlislanabilirlik-ornek","tag-karl-popper","tag-karl-popper-felsefesi","tag-karl-popper-pdf","tag-karl-popper-sozleri","tag-karl-popper-yanlislanabilirlik","tag-kuhn-lakatos-feyerabend","tag-popper"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t