Kâr Ölçümü
Kâr, bir firmanın bir ürün veya hizmeti yapmak ve satmak için harcadıkları ile elde ettikleri arasındaki farkın bir ölçüsüdür. Firmanın işlemlerde bulunma nedeniyle daha zengin hale gelme derecesidir. Firmaların servet artışını ölçme arzusu, çok sayıda kâr tanımına yol açmıştır. Bazıları harici raporlama için, bazıları ise dahili raporlama için kullanılır.
Kâr Ölçme Nedenleri
Açıkçası, firmalar karı ölçmekle ilgileniyorlar. Aslında, firmalar, birincil hedefin kâr olup olmamasına göre sınıflandırılır; bunlar kâr amaçlı veya kâr amacı gütmeyen kuruluşlardır. Karlar çeşitli nedenlerle ölçülür.
Bunlar, firmanın yaşayabilirliğinin belirlenmesini, yönetim performansının ölçülmesini, bir firmanın hükümet düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemeyi ve diğerlerinin kar elde etme fırsatları hakkında piyasaya sinyal vermeyi içerir.
Bir şirketin sahipleri, şirketin hem kısa hem de uzun vadede uygulanabilir olup olmadığını bilmek ister. Çalışmak hayata anlam katar. İş hayatında kalmak sadece bir amaç değil, başlı başına bir amaçtır. Adam Smith’in The Money Game’i, John Maynard Keynes’in bir oyun olarak borsaya yaptığı göndermeyi çözdüğü ilginç bir pasaj içerir.
Bu sadece borsa gibi gelmiyor, aynı zamanda birçok işletme gibi geliyor. Steve Jobs, Apple Computer’ı bir garajda kurdu. Yıllar sonra, bir multimilyoner olarak Apple yönetiminden atıldı ve hemen Next’e başladı.
Daha sonra Apple’a döndü ve Pixar’da yoğun bir şekilde yer aldı. Sam Walton, Standard Oil’den John D. Rockefeller’ın yaptığı gibi, ölümüne kadar Wal-Mart ile ilişkisini sürdürdü. Oyunu oynamak önemlidir ve kâr, skor tutmanın bir yoludur. Oyuncular oyunda kalabilmek için pozitif karları korumalıdır. Yeterince kayıp ve sen dışarıdasın.
Kar, yönetsel performansı ölçmek için kullanılabilir. Bu anlamda kâr, kaynakların kullanımında verimliliği ifade eder, çünkü maliyetler faydaların altında tutulur. Performansı değerlendirmek karmaşıktır, ancak kar, dolar cinsinden ölçüldüğü için, puanlamayı basitleştirir. Üst yönetim genellikle kâr ve/veya yatırım getirisi temelinde değerlendirilir. Her iki önlem de maliyetleri aşmak için faydalar gerektirir.
Düzenlenmiş firmalar, karlarını belirli sınırlar içinde tutmak zorundadır. Düzenlenmiş tekelin kârlılığı, bu yapının halka hizmet etmesini ve fiyatların düzenlenmemiş tekel düzeyine çıkmamasını sağlamak için izlenir.
Tek başına fiyatın belirlenmediğine dikkat edin, bunun yerine, fiyatın “makul bir getiri oranı” sağlayacak şekilde ayarlanması gerekir ve düzenlenen firma tarafından yapılan maliyetlere bağlıdır. Düzenlemeye tabi şirketlere örnek olarak kamu hizmetleri, yerel telefon şirketleri ve kablolu televizyon şirketleri verilebilir. Bu şirketler tekel statüsüne sahiptir ve ayrıcalığın bedelini düzenlemelere bağlı kalarak öderler.
Nakit akış tablosu örnekleri
Nakit akışı sağlayacak varlıklar
Nakit akımı hesaplama
TMS 7 nakit akış tablosu makale
İşletmenin mahiyetini oluşturan akımlar
Net nakit çıkışı hesaplama
Kâr, mevcut fırsatların bir işareti olduğu için şirket dışındakilerin de ilgisini çeker. Son derece kârlı bir firma, piyasaya başkalarının da girişten yararlanabileceği sinyalini verir. Düşük kar rekabeti cezbetmez. Bu nedenle şirketler bilinçli olarak kısa vadeli yüksek karlardan kaçınabilirler.
Örneğin, 1940’larda DuPont, naylonun patentli olmasına ve neredeyse hiç rekabet olmamasına rağmen, kadın çorapları ve iç çamaşırları üreticilerine, satılabilecek fiyatın yalnızca yüzde 60’ı olan bir fiyata naylon pazarladı. Sonuç olarak, rekabet beş ila altı yıl ertelendi ve naylon için genel pazar, otomobil lastiklerinde kullanımı gibi beklenmedik alanlara çarpıcı biçimde genişledi.
Ayrıca, kâr amacı gütmeyen bir kuruluşun kârı olmamasına rağmen, yine de bir değişim ilişkisi içinde olduğu ve performansını ve uzun vadeli uygulanabilirliğini değerlendirmesi gerektiği de belirtilmelidir.
Hayır kurumlarına ilişkin veriler genişlerken (New York’taki Ulusal Yardım Kuruluşları Bilgi Bürosu gibi bazı gözlemci grupların İnternet Web siteleri bile var ve şikayetleri çevrimiçi olarak alacaklar), verilerin kullanılabilirliği arzulanan bir şey bırakıyor.
Özellikle kurumsal bağışçılar, bir hayır kurumunun misyonunu ne kadar iyi yerine getirdiğine dair daha iyi ölçümler istiyor. Bunun nedeni, elbette, kâr amacı gütmeyen kuruluşların kaynakları kullanması ve hesaba katması gerektiğidir. Sarf malzemeleri, posta ücreti, telefonlar ve ofis alanlarının tümü para gerektirir.
Çalışanların mutlaka piyasa ücretinden daha az kazanması gerekmez. Onlar sadece herhangi bir kalıntı üzerinde hak iddia edemezler. Sonuç olarak, bu bölümde ele alınan kavramların çoğu, kar amacı gütmeyen kuruluşlarla ilgilidir.
Örneğin Amerika’nın İzci Kızları, kurabiye satışlarından kar elde etmeyi umuyorlar, ancak maliyetin üzerinde yapılan parayı kar olarak görmeyebilirler. Kâr amacı gütmeyen firmalar hala gelirler ve giderler veya girişler ve çıkışlar arasındaki ilişkiyle ilgilenmektedir.
Kar Ölçümünde Absorpsiyon-Maliyet Yaklaşımı
Dış finansal raporlama için absorpsiyon maliyeti veya tam maliyetlendirme gereklidir. GAAP’ye göre kâr, uzun vadeli bir kavramdır ve gelirler ile giderler arasındaki farka bağlıdır. Uzun vadede, elbette, tüm maliyetler değişkendir. Bu nedenle, sabit maliyetler, her üretim birimine bir miktar atanarak değişkenmiş gibi ele alınır.
Absorpsiyon maliyeti, tüm üretim maliyetlerini, doğrudan malzemeleri, doğrudan işçiliği, değişken genel giderleri ve her bir ürün birimine sabit genel gider payını atar. Bu şekilde, her bir ürün birimi, onu imal etmek için katlanılan değişken maliyetlere ek olarak sabit üretim genel giderlerinin bir kısmını emer.
Bir birim ürün bittiğinde bu maliyetleri de beraberinde envantere alır. Satıldığında, bu üretim maliyetleri satılan malın maliyeti olarak gelir tablosunda gösterilir. Üç kar ölçüsünü hesaplamak için kullanılan absorpsiyon maliyetidir: brüt kar, işletme geliri ve net gelir.
Absorpsiyon-Maliyet Gelir Tablosunun Hazırlanması
Lazer yazıcılar için kullanılmış toner kartuşlarını geri dönüştüren bir şirket olan Lasersave, Inc., Ağustos ayında faaliyete geçti ve ay boyunca aşağıdaki maliyetlerle 1.000 kartuş üretti.
Ağustos ayında 1.000 kartuş 60 dolardan satıldı. Değişken pazarlama maliyeti birim başına 1,25 dolardı ve sabit pazarlama ve yönetim giderleri 12,000 dolardı. Her bir toner kartuşunun birim ürün maliyeti 43$’dır (43.000$/1.000 birim). Bu miktar, doğrudan malzemeleri (5$), doğrudan işçiliği (15$), değişken genel giderleri (3$) ve sabit genel giderleri (20$) içerir.
Sabit ek yükün değişkenmiş gibi ele alındığına dikkat edin. Yani toplam miktar üretime bölünür ve her birime uygulanır. Böylece, Ağustos ayı için satılan malın maliyeti 43.000 dolardır. Lasersave için ağustos ayı için absorpsiyon-maliyetli gelir tablosunu gösterir.
