Nitelikli Muhasebeciler
İlk olarak, hem nitelikli muhasebeciler hem de muhasebe öğrencilerinin günlük muhasebe uygulamalarını ahlak dışı bir faaliyet olarak görme eğiliminde olduklarını ve ikinci olarak, muhasebe eğitiminin bu tür eğilimlerin aşılanmasında katkıda bulunan bir faktör olabileceğini öne sürmektedir.
Destekleyici referansları yakından takip ediyorsanız ve muhasebe mesleğinin yakın tarihi hakkında çok şey biliyorsanız, muhtemelen bu makalelerin çoğunun Enron, WorldCom ve Parmalat fiyaskolarından önce yapılmış çalışmalarla ilgili olduğunu fark etmişsinizdir. Aslında bazı araştırmacılar, bu skandallara düşük kaliteli muhasebe eğitiminin katkıda bulunduğunu öne sürüyorlar. Bu nedenle, bu endişelerin artık ele alındığını düşünebilirsiniz.
Ancak, muhasebe eğitiminin doğası ve etkisi konusundaki endişeler devam etmektedir. Low ve meslektaşları, örneğin, muhasebe ve işletme eğitiminin, muhasebecileri karmaşık etik konularla meşgul olmak için ihtiyaç duydukları etik kapasitelere hazırlamak için süregelen yetersizliğinden yakınıyorlar. Beggs ve Dean (2006), meseleleri ele almanın en iyi yolunun mevzuat mı yoksa eğitim yoluyla mı olduğu konusundaki tartışmanın Enron’dan sonra da devam ettiğini açıklıyor.
Araştırmaların bir kısmı, sorunlardan birinin muhasebeci olmaya ilgi duyan insan türleriyle ilgili olabileceğini öne sürüyor. Bazı araştırmalar, muhasebe mesleğinin, daha düşük etik olgunluk seviyeleri ile ilişkili olan belirli bir bilişsel stile sahip bireyleri çekebileceğini öne sürmektedir. Örneğin Abdolmohammadi ve Barker, kurallara dayalı sistemlerin daha düşük ahlaki akıl yürütme seviyeleri ile ilişkili olabileceğini iddia ediyor.
Mesleklerdeki eğitim açığını birkaç etik dersi ile kesinlikle çözemeyeceğiz ve bazı açılardan yukarıda atıfta bulunulan önceki çalışmalar bunun neden böyle olduğunu ima etmeye yönelik bir yol kat ediyor.
Çalışmalar bize sadece muhasebecilerin etik eğilimleri hakkında bir şeyler anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda farklı yapısal faktörlerin etik ikilemlerle uğraşma şeklimizi etkileyebileceğini de ima ediyor (örneğin üstlenilen eğitim programının türü).
Soru şu ki, etik ikilemlerle uğraşma şeklimizi etkileyen ve etkilemeye devam eden diğer faktörler nelerdir? Ve elbette, farklı eğitim biçimlerinin farklı etik olgunluk seviyelerine katkıda bulunabileceğini de örtük olarak varsayıyorlar.
Muhasebecilerin etik farkındalığını “geliştirmenin” mümkün olup olmayacağı ve nasıl olabileceği ve “iyileştirme”yi nasıl kavramsallaştırmamız gerektiği soruları aslında düşündüğünüzden daha zordur. Daha etik olmak ne demek; ahlakı ölçmek nasıl mümkün olabilir?
Ve bunu hiç yapmaya çalışmalı mıyız? Bu konuları daha sonraki bir bölümde daha detaylı inceleyeceğiz; ancak bu arada mesleklere geri dönelim ve muhasebe mesleğinde dile getirilen kaygıların diğer meslek gruplarındaki tartışmalarla nasıl karşılaştırıldığını soralım.
Diğer Meslekler
Bu çalışmalar, özellikle muhasebecilerin etik olgunluğu konusunda bir düzeyde endişeye işaret ederken, diğer meslek kuruluşlarında, üyelerinin etik yeterlilik düzeyi konusunda benzer bir huzursuzluk var gibi görünmektedir. Yapılan çalışmaların tümü, mühendislik mesleğinde önemli etik kaygılara işaret etmektedir.
Gerçekten de Bruneau (1994), “ticaret literatüründe profesyonel memnuniyetsizlik göstergelerinin, endişe verici bir sıklıkta, sıradan okuyucunun mesleğin ölümcül bir hastalık olduğunu düşünebileceği kadar arttığını” gözlemlemektedir. Hukuk eğitimi çalışmalarının gözden geçirilmesi, avukatların etiğine ilişkin kayda değer düzeyde bir endişeyi de ortaya koymaktadır.
Muhasebenin tarihsel Süreci
Muhasebe Tarihi PDF
türkiye’de muhasebenin tarihsel gelişimi
Dünyada Muhasebe Tarihi
Dünya da ve Türkiye de muhasebe tarihinin TARİHSEL gelişimi
Dünyada ve Türkiye de muhasebe uygulamasına yön veren düzenlemeler
Muhasebe Tarihi ile ilgili makaleler
Türkiye DE muhasebenin Gelişimi
Kronman (1993) ve Webb (1996) avukatların etik olmayan davranışlarına ilişkin endişelerini dile getirdiler ve Smith (1990), avukat olmanın ‘kaçınılmaz olarak avukatları yozlaştırdığı’ sonucuna varıyor! eğitim etik duyarlılıklarını azaltabilir.
Örneğin Miles ve meslektaşları, tıp öğrencileri arasında artan sinizm ve doktorların azalan “hümanist duyarlılığı” için tıp diploması müfredatının bilimsel ve teknik odağını suçluyor. Hafferty ve Franks (1994), sağlık görevlilerinin profesyonel kültürünün ‘etik olarak tehlikeye girdiği’ sonucuna varmıştır.
Bu nedenle, geleneksel mesleklerin birçoğunda üyelerinin etik özellikleri konusunda önemli düzeyde bir endişe var gibi görünmektedir. Ancak burada ilginç olan konu elbette sadece hangi mesleğin diğerinden az çok etik olduğu değil.
Daha ziyade, ders, bireysel muhasebe meslek mensuplarının etiğine ilişkin kaygının münferit bir durum olmadığı, diğer mesleklere de yansıdığıdır. Bu, belki de, meslek fikrine yönelik toplumsal tutumlarda algılanabilir bir değişimle ilişkili olabilecek, profesyonellikte daha geniş bir krize işaret edebilir.
Ahlaki Gelişim Modelleri
Kohlberg’in modeli
Yukarıda tartışılan çalışmalarla ilgili sorunlardan biri, bir kişinin veya mesleğin diğerinden daha fazla veya daha az etik olup olmadığını nasıl belirledikleridir. Ahlakın nesnel bir ölçeğini ima ediyor gibi görünüyorlar. Yukarıdakiler gibi karşılaştırmalı çalışmaların önemli bir kısmı Lawrence Kohlberg’in çalışmasına ve onun Bilişsel Ahlaki Gelişim (CMD) modeline dayanmaktadır.
Kohlberg’in modeli rutin olarak bir bireyin bir dizi varsayımsal ikileme verdiği yanıtlara dayalı olarak ahlaki olgunluğunu ölçmek için kullanılır. Muhasebe literatüründeki geleneksel çalışmaların çoğu, bireysel yatkınlıklar hakkında veri toplamak için Rest’in Sorunları Tanımlama Testini kullanır ve bu daha sonra Kohlberg’in modeli kullanılarak analiz edilir. Modelin kendisi altı ayrı yatkınlıktan oluşur.
Daha önceki tartışmanın gösterdiği gibi, CMD muhasebe öğrencilerine, kariyerlerinin çeşitli aşamalarında muhasebe uygulayıcılarına ve farklı disiplinlerde okuyan öğrencilere ve farklı mesleklerden uygulayıcılara uygulanmıştır.
Örneğin Ponemon (1990), muhasebecilerin ahlaki muhakeme kapasitesinin, yönetici veya ortak aşamasına ulaşana kadar arttığını, bu noktada daha sonra azaldığını bulmuştur! Bu model aynı zamanda farklı ulusal kültürlerdeki etik karşılaştırmalarında ve kurumsal kültürün bireysel etik davranış üzerindeki etkisinde kullanılmıştır.
Gilligan’ın Modeli
Kohlberg’in modeli muhasebe literatüründe oldukça öne çıkarken, onun konumunu eleştiren giderek artan bir çalışma var. Başlangıç olarak, farklı bir ahlaki akıl yürütme düzeyinin zorunlu olarak farklı davranış türleri ile sonuçlanıp sonuçlanmadığı konusunda bazı tartışmalar vardır.
Ancak, daha temel bir düzeyde, Reiter (1996) modelin kendisini eleştirir. Kohlberg’in ahlaki gelişim kavramsallaştırmasını Carol Gilligan’ınkiyle karşılaştırır.
Reiter (1996), Kohlberg’in artan soyutlama ve özerklik açısından ahlaki düşüncedeki ilerlemeyi kavramsallaştırırken, Gilligan’ın ‘bakım etiği’nin daha yerleşik ve empatik bir etik gelişim görüşü sunduğunu öne sürer. Gilligan, Kohlberg’in modelinin öncelikle erkek gönüllüler üzerinde yapılan çalışmalardan geliştirilmiş gibi görünmesinden özellikle endişe duyuyordu.
Hem Gilligan’ın hem de Kohlberg’in çalışmaları, muhasebe etiğini keşfetmek için oldukça uygundur. Burada iki konu önemlidir. Birincisi, onların çalışmaları, bireysel muhasebecinin ahlaki gelişimini nasıl kavramsallaştırabileceğimizi düşünmeye teşvik eder. Hepimiz daha fazla etik muhasebeci görmek istediğimiz konusunda hemfikir olsak da, bu tam olarak ne anlama geliyor?
Örneğin, sıklıkla muhasebe skandallarını yeni davranış kuralları çağrıları takip eder; bununla birlikte, Kohlberg’in modeli, sadece etik kodları takip etmenin oldukça düşük bir etik olgunluğu temsil edeceğini ima edecektir. Her iki model de bize etik olgunluğu karakterize edebilecek nitelik türleri hakkında düşünmeye başlamanın farklı yollarını sunar, bu nedenle ahlaki gelişim kavramı hem karmaşık hem de tartışmalıdır.
Ayrıca mesleğin benimsediği modelin türüne bağlı olarak açık eğitimsel çıkarımlar da vardır. Reiter, muhasebe alanındaki etik eğitiminin çoğunluğunun Kohlberg modeli tarafından desteklendiğini öne sürmektedir. Reiter’in haklı olarak işaret ettiği gibi, bir bakım etiği geliştirmek, oldukça farklı bir eğitim uygulaması biçimi gerektirecektir.
