Bilimsel Yasaların Bilişsel Durumu
John Locke (1632–1704) Wrington’da (Somerset) doğdu. Oxford’da eğitim gördü ve 1660’da orada Yunanca ve felsefe okutmanı olarak atandı. Daha sonra tıpla ilgilenmeye başladı ve yine Oxford’dan uygulama lisansı aldı.
1666’da Locke, ilk Shaftesbury Kontu’nun hizmetine katıldı ve bu etkili politikacının doktoru, arkadaşı ve danışmanı oldu.
Shaftesbury’nin iktidardan düşmesi üzerine Locke, Hollanda’da sürgünü seçti. Locke, Hollanda’da kaldığı süre boyunca, bilimin beklentileri ve sınırlamaları hakkındaki görüşlerini ortaya koyduğu İnsan Anlayışıyla İlgili Essay’ı (1690) tamamladı. Locke’un siyasi kaderi, 1689’da William of Orange’ın katılımıyla gelişti.
İngiltere’ye döndü ve Kamu Hizmetinde bir pozisyonu kabul etti. Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716), Leipzig Üniversitesi’nde Ahlak Felsefesi Profesörü’nün oğludur. Her şeyi bilen bir okuyucu olan Leibniz, babasının üniversitesinde felsefe ve Jena’da içtihat okudu.
Leibniz, yetişkinlik hayatının çoğunu mahkemede, önce Mainz’de, sonra da Hannover’de geçirdi. Bu hizmet sırasında kendisine çok sayıda siyasi ve entelektüel liderle temas kurmasını sağlayan diplomatik misyonlar emanet edildi. Leibniz, yasal reformlar, Protestanların dini birleşmesi ve bilim ve teknolojinin ilerlemesi için yorulmadan çalıştı.
Zamanının önde gelen düşünürleriyle kapsamlı yazışmalar sürdürdü ve Kraliyet Cemiyeti, Fransız Akademisi ve Prusya Akademisi üyeliğiyle bilimsel işbirliğini aktif olarak teşvik etti. Onun sonraki yıllarının, kalkülüsün icadındaki öncelikler üzerinde Newton’un takipçileri ile acı polemiklerle damgalanması ironiktir.
David Hume (1711-76) Edinburgh Üniversitesi’nde hukuk okumak için kaydoldu, ancak diploma almadan ayrıldı. Felsefe arayışı için hukuk çalışmalarını ihmal etti. Hume, Rheims ve La Flèche’de birkaç yıl geçirdi ve burada İnsan Doğası İncelemesi (1739–40) üzerindeki çalışmalarını tamamladı.
Hume, “basından ölü doğan” bu kitabın verdiği resepsiyondan büyük hayal kırıklığına uğradı. Korkmadan, İnsan Anlayışıyla İlgili Bir Soruşturmadaki İnceleme’yi (1748) revize etti ve popüler hale getirdi. Hume ayrıca Ahlakın İlkeleri Üzerine Bir Soruşturma (1751) ve uzun bir İngiltere Tarihi (1754-62) yayınladı.
Hume, Edinburgh ve Glasgow Üniversitelerindeki pozisyonları güvence altına alma girişimlerinde geri çevrildi. Rakipleri sapkınlık ve hatta ateizm iddiasında bulundu. 1763’te Hume, İngiltere’nin Fransa büyükelçiliğine sekreter olarak atandı ve ardından Paris toplumu tarafından aslanlaştırıldı.
Immanuel Kant (1724-1804) tüm hayatını memleketi Königsberg’in hemen yakınında geçirdi. Königsberg Üniversitesi’nde felsefe ve teoloji okudu ve 1770’de orada Mantık ve Metafizik Profesörü oldu. Kant’ın bilimsel araştırmada düzenleyici ilkelerin önemi hakkındaki görüşleri Saf Aklın Eleştirisi (1781) ve Yargı Eleştirisi’nde (Critique of Pure Reason (1781)) ortaya konmuştur.
Bilimsel yasa nedir
Bilimsel teoriler
Bilimsel teori nedir
Bilimsel kanunlar
Teori Nedir
Bilimsel Kanun Nedir
Bilimsel kanunlar değişir mi
Kuram Nedir
Gerekli Doğa Bilgisi Olasılığı Üzerine Locke
Newton gibi kendini atomizme adamış John Locke, gerekli doğa bilgisine ulaşmak için yerine getirilmesi gereken koşulları belirledi. Locke’a göre, atomların hem konfigürasyonlarını ve hareketlerini hem de atomların hareketlerinin gözlemcide birincil ve ikincil niteliklerin fikirlerini üretme yollarını bilmemiz gerekirdi. Bu iki koşul yerine getirilebilirse, o zaman altının aqua regis’te çözünmesi gerektiğini ancak aqua fortis değil, raventin müshil etkisi olması gerektiğini ve afyonun insanı uykulu yapması gerektiğini önceden bileceğimizi belirtti.
Locke, atomların konfigürasyonları ve hareketleri konusunda bilgisiz olduğumuzu düşünüyordu. Ancak her zamanki pozisyonu, bu cehaletin olumsal bir mesele olduğu, atomların aşırı derecede önemsiz olduğu yönündeydi. Prensip olarak, bu cehaletin üstesinden gelebiliriz. Ancak bu başarılsa bile, yine de gerekli bir fenomen bilgisine ulaşamadık.
Bunun nedeni, atomların belirli güçleri tezahür ettirme yollarından habersiz olmamızdır. Locke, bir bedenin atomik bileşenlerinin, hareketleri sayesinde, renkler ve sesler gibi ikincil niteliklere dair bizde fikirler üretme gücüne sahip olduğuna inanıyordu.
Dahası, belirli bir cismin atomları, bu cisimlerin duyularımızı etkileme şekillerini değiştirecek şekilde diğer cisimlerin atomlarını etkileme gücüne sahiptir. Bir noktada Locke, atomik hareketlerin içimizde bu etkileri yaratma yollarını ancak ilahi vahiy yoluyla bildiğimizi ilan etti.
Bazı pasajlarda Locke, aşılamaz bir epistemolojik boşluğun atomların “gerçek dünyasını” ve deneyimlerimizi oluşturan fikirler alemini ayırdığını savundu. Ve atomik yapı hakkında eğlendirici hipotezlere hiç ilgi göstermedi. Locke’un bilim felsefesinin ilginç bir özelliği, makroskopik etkileri sürekli olarak atomik etkileşimlere atfetmesine rağmen, belirli etkileri atomik hareketler hakkındaki belirli hipotezlerle ilişkilendirme girişiminde bulunmamış olmasıdır.
Yolton’un işaret ettiği gibi Locke, bilim için, kapsamlı doğal tarihlerin derlenmesine dayanan Bacon’cu bir korelasyon ve dışlama metodolojisini önerdi. Bu, odak noktasında, cisimlerin atomik konfigürasyonlarının “gerçek özlerinden”, cisimlerin gözlemlenen özelliklerine ve ilişkilerine “nominal özlere” doğru bir kaymayı içeriyordu.
Locke, bilimde elde edilebilecek en fazla şeyin, “fenomenler” in ilişkilendirilmesi ve birbirini izlemesi hakkında bir genellemeler toplamı olduğunda ısrar etti.
Bu genellemeler en iyi ihtimalle olasıdır ve rasyonalist gerekli hakikat idealini tatmin etmez. Bu bağlamda, Locke bazen doğa bilimlerini düşürdü. Bir pasajda, eğitimli bilim adamının doğaya eğitimsiz bir gözlemciden daha sofistike bir şekilde baktığını kabul etti, ancak bunun “bilgi ve kesinlik değil, yargı ve fikir” olduğunda ısrar etti.
Yine de diğer pasajlarda Locke, algısal deneyimlerimizden bağımsız olarak var olan özniteliklerin atomik bileşenlerinin birincil özellikleri ile ikincil nitelikler hakkındaki fikirlerimiz arasındaki ayrımdaki örtük şüpheci olasılıklardan geri çekildi. Bu bağlantılar insan anlayışına karşı opak olsa da, doğada gerekli bağlantıların var olduğuna inanıyordu.
Locke, “fikir” terimini epistemolojik boşluğu dolduracak şekilde sıklıkla kullandı. Bu kullanımda “fikirler”, atomların “gerçek dünyasındaki” işlemlerin etkileridir. Örneğin kırmızı yama fikri, algılayan bir özneye sahip olmaktır, ancak aynı zamanda bir şekilde öznenin dışındaki süreçler tarafından üretilen bir etkidir (en azından normal izleme durumlarında).
Locke, bunun nasıl gerçekleştiğini öğrenemesek de, renk ve zevk fikirlerimizi ortaya çıkaranın maddenin atomik bileşenlerinin hareketleri olduğundan emindi. Berkeley ve Hume’un bu varsayım için izin üretilmesini talep etmesi kaldı.
