Doğrudan ve Dolaylı Maliyetler
Bazı maliyetler ne tamamen sabit ne de tamamen değişkendir bunlara “yarı değişken” adı verilir. Yarı değişken maliyetler, hacim değişikliklerine tepki gösterse de, bunlarla doğru orantılı olarak değişmezler. Yarı değişken maliyetlerin nispeten küçük bir faaliyet aralığında sabit kalması mümkündür ve birbirini takip eden her bir maliyet kümesi, öncekinden fiyat olarak farklı olabilir.
Örneğin, üretim çıktısındaki bir artış, muhasebe departmanında ek iş yaratır. İlk yük, gerekli tüm faaliyetleri tek başına yürüten bir muhasebeci tarafından taşınabilir. Kapasitesi aşıldığında, personele bir muhasebeci ve ardından bir katip eklenebilir.
Üretim çıktısındaki artışa karşılık olarak muhasebe departmanının kapasitesini artırmak için işe alınan her ek çalışan, maliyetlere nispeten daha az katkıda bulunur, çünkü bir muhasebeciye bir muhasebeciden daha fazla ödeme yapılır, bu da bir katipten daha fazla kazanır. Çıktıdaki değişikliklere verilen bu tür tepki, şimdi denenmesi gereken, bu bölümün sonundaki Soru 13.2’deki genel giderler durumunda ortaya çıkar.
Doğrudan maliyetler, tek bir maliyetlendirme birimine kadar tam olarak izlenebilen maliyetlerdir. Dolaylı maliyetler, belirli bir maliyetlendirme birimiyle yalnızca kısmen ilgili olan ve buna paylaştırılması gereken maliyetlerdir. Belirli bir departmandaki faaliyetin devam edip etmemesine veya durdurulmasına bakılmaksızın tam olarak karşılanması gerektiğinden, bölüştürülmüş (ortak) maliyetlere dayalı sonuçlar yorumlanırken dikkatli olunmalıdır.
Sonuçların ilk incelemesi, bir departman veya şubenin zarar ettiği ve dolayısıyla kapatılması gerektiği sonucuna varabilir, ancak bu durumda, dağıtılan maliyetlerdeki payının kalan maliyet merkezleri tarafından karşılanması gerekeceği unutulmamalıdır.
Bölüm A, paylaştırılan maliyetlerdeki payının yüzde 75’ini karşıladığı için açık tutulmalıdır. Kapatılması durumunda toplam kâr 15.000 £ azalır. Gözden geçirilmiş departman ticaret sonuçları, Bay Bits’in A departmanını kapatma planının, doğrudan ve dolaylı maliyetler arasındaki farkı takdir etmedeki başarısızlığına dayandığını gösteriyor.
Bazen ortaya çıkan hesap bilgilerinin yanlış kararlara yol açabileceğinden dolayı dolaylı maliyetlerin paylaştırılmasının yapılmaması gerektiği tartışılmaktadır. Dolaylı maliyetler paylaştırılmazsa, Bits & Co’nun departman ticaret sonuçları aşağıdaki gibi sunulacaktır.
Yukarıdaki konu şu gerçeği vurgulamaktadır: departman düzeyinde kontrol edilemeyen genel genel giderlere olumlu katkı. Bu nedenle, kısa vadede soru, belirli bir departmanın sürekli çalışmasının veya bir satış siparişinin kabul edilmesinin sabit maliyetlere (genel olarak genel giderlere veya dolaylı maliyetlere eşdeğerdir) katkıda bulunup bulunmayacağıdır.
Katkı maliyeti teorisinin, ticari faaliyeti planlama ve yatırım kararları verme aracı olarak başa baş analizini desteklediğini de göreceğiz.
Bir maliyetin doğası, yani doğrudan mı yoksa dolaylı mı olduğu, incelenen maliyet birimine göre kararlaştırılmalıdır. Örneğin, maliyetlendirme birimi bir üretim departmanı ise, o zaman içinde bulunan makinelerin amortismanı ve departman amirinin maaşı doğrudan maliyetlerdir.
Bununla birlikte, maliyet birimi tek bir çıktı kalemiyse, o zaman amortisman ve denetçinin maaşı, çıktının geri kalanıyla da ilgili oldukları için dolaylı maliyetlerdir. Hammaddeler ve üretim ücretleri, maliyet biriminin tek bir çıktı kalemi olduğu doğrudan maliyetlere örnektir.
İs kazalarının doğrudan ve dolaylı maliyetleri
Dolaylı maliyetler
Dolaylı maliyet örnek
iş kazalarında görülmeyen (dolaylı) zararlar nelerdir
Sabit maliyet örnekleri
Sınai maliyet Nedir
Doğrudan Maliyet Nedir
Yarı değişken maliyet örnek
TOPLAM MALİYET VE GENEL KURTARMA ORANLARI
Bu bölümün başlarında, doğrudan maliyetlerin (genellikle bunlar değişken maliyetlerdir) karar verme amacıyla en çok ilgili olduğunu gördük. Örneğin, bir şirket, gelirlerin kısa vadede esas olarak doğrudan malzeme ve doğrudan işçilik maliyetlerinden oluşabilen değişken maliyetleri karşılaması koşuluyla bir departmanı açık tutacaktır.
Uzun vadede, daha fazla maliyet önlenebilir hale gelir, bir sonraki yıllık kira ödenebilir hale gelir ve sabit kıymetler, bu aşamada önlenebilir maliyetlerin (artık hem sabit hem de değişken maliyetleri içerir) karşılanamaması ve departmanın kapanması sonucu ile değiştirilmelidir.
Bir şirketin uzun vadede ayakta kalabilmesi ve başarılı olabilmesi için yalnızca doğrudan maliyetlerini değil, dolaylı maliyetlerini de karşılaması gerekir. Bu nedenle, bir şirketin, belirli durumlarda, bu rakamın altında bir fiyatı kabul etmeye istekli olmasına rağmen, belirli bir ürünü tedarik etmeyle ilgili toplam maliyetlerin farkında olması gerekir. Geçerliliğine ilişkin bazı şüphelere rağmen, birçok iş kararının temeli olarak bir toplam veya absorpsiyon maliyet sistemi işletmek şirketler için normal bir uygulamadır.
Bir toplam maliyetlendirme sisteminin işleyişi, maliyetlerin şu şekilde tanımlanabilecek maliyet merkezlerinde tahsil edilmesini gerektirir: bir departman veya bir bölümün bölümü veya karar verme amaçları için maliyetlerin toplanmasına yardımcı olan herhangi bir başka uygun temeldir.
Örneğin bir matbaa şirketini düşünecek olursak, maliyetler aşağıdaki maliyet merkezlerinde toplanabilir: dizgi departmanı; matbaa departmanı; kesme ve ciltleme bölümü; ve hizmet departmanları (sevkiyat, kantin, idareyi içerebilir).
İlk sorun, maliyetleri maliyet merkezlerine dağıtmak ve paylaştırmak için tatmin edici bir sistem tasarlamaktır. Bu, bir sonraki alt bölümde incelenmektedir.
Bir sonraki aşama, maliyet merkezlerinde toplanan maliyetlerin, genellikle üretilen ürünler olan maliyet birimlerine yeniden yüklenmesidir. Bu, aşağıdaki ‘Toplam birim maliyet’ başlıklı alt bölümde incelenmiştir.
Malzeme, işçilik ve genel giderlerin muhasebeleştirilmesi
Malzemeler
Alışılagelmiş yaklaşım, mağazalardan üretime mal verilmesine izin vermek için bir malzeme talep notu oluşturmaktır. Talep notu, malzemelerin tahsis edildiği masraf yerini tanımlar ve mağazalardan masraf merkezine verilen malzemenin yeniden yüklenmesi amacıyla başlangıç belgesi olarak kullanılır. Sorunu fiyatlandırma yöntemi FIFO, LIFO, AVCO veya kabul edilebilir başka bir temel olabilir.
İş gücü
İş kartları, her çalışanın zamanını nerede geçirdiğini göstermek için tutulur. Haftalık veya aylık maaş bordrosu daha sonra çeşitli maliyet merkezlerine yapılacak ücretleri belirlemek için iş kartlarıyla bağlantılı olarak analiz edilir. Tüm işçilik maliyetleri doğrudan maliyet merkezlerine yüklenemez ve geri kalanı dolaylı maliyetlerin veya genel giderlerin bir parçası olarak değerlendirilir.
Bu nedenle, uygun bir kayıt tutma sistemi geliştirildiği takdirde, doğrudan malzeme maliyetlerini ve doğrudan işçilik maliyetlerini maliyet merkezlerine kadar takip etmenin oldukça basit bir mesele olduğunu görebiliriz. Maliyetler, maliyet merkezinde tahakkuk ettirilir ve yalnızca kayıtların bu gerçeği tanımlayabilmesini sağlamak gereklidir.
