İdeoloji
Liberal ideolojiler, toplumun sosyal yapısında köklü değişiklikler içermeyen sınırlı reformlar ararlar. Örneğin, olumlu eylem programları, kadınları ve azınlık gruplarını iş için beyaz erkeklerle eşit koşullarda rekabet etmekten alıkoyan tarihsel ayrımcılık kalıplarını düzeltmeyi amaçlamaktadır.
Geniş kapsamlı olmasına rağmen, bu liberal ideolojik programlar, daha radikal eleştirmenlerin iş ayrımcılığının merkezinde olduğuna inandığı ekonomik sistemi değiştirmeye çalışmaz.
Radikal (ya da devrimci) ideolojiler, liberal reformları, sistemin yapısal eşitsizliklerini basitçe daha katlanılabilir hale getiren ve dolayısıyla sürdürülmesini daha olası kılan basit kurcalamalar olarak reddeder. 15. Bölüm’de anlatılan sosyalist siyasi hareket gibi, radikal ideolojiler de toplumda büyük yapısal değişiklikler ararlar.
İlginç bir şekilde, radikaller bazen bir sorunun ciddiyetini azaltacak liberal reformlara muhalefetlerinde muhafazakarların hedeflerini paylaşırlar ve böylece büyük yapısal değişiklikleri daha az olası hale getirirler.
Örneğin, hem muhafazakar hem de birçok radikal grup, Başkan Franklin D. Roosevelt’in federal fonların istihdam yaratmak ve ülkeyi Büyük Buhran’dan çıkarmak için kullanıldığı New Deal politikalarına şiddetle saldırdı.
Muhafazakarlar New Deal’a “sürünen sosyalizm” diye saldırdılar ve radikaller onu bocalayan kapitalist sistemi kurtarmak ve sosyalist bir devrimi savuşturmak için umutsuz (ve başarılı) bir girişim olarak gördüler.
Kurumsallaşmış Eşitsizliğe Tepkiler
Gruplar kendilerini adaletsiz ve eşitsiz toplumsal kalıpların veya yasaların kurbanı olarak algıladıklarında, muhtemelen sosyal, ekonomik, politik ve kültürel reformları talep edeceklerdir. Sosyal değişim için bu tür baskı, ABD toplumunda çeşitli biçimlerde mevcuttur.
Örneğin, Afrikalı Amerikalılar, Hispanikler ve diğer azınlıklar genellikle kurumsallaşmış eşitsizliğin kurbanı oldular. Bu gruplar haklarını savunurken toplum değişmeye zorlandı.
Örneğin, oylamada azınlıklara karşı ayrımcılık yapılmasını yasa dışı kılmak için federal, eyalet ve yerel yasalar çıkarılmıştır; okullara, işgücüne, barınmaya erişimde; ve Amerikan yaşamının diğer sektörlerinde. Örneğin işçi ve sivil haklar hareketleri, Amerikan toplumundaki kurumsallaşmış eşitsizlikler nedeniyle ortaya çıktı.
Toplumsal EŞİTSİZLİK nedir
Toplumsal eşitsizlikler nelerdir
türkiye’de eşitsizlik
Sınıfsal eşitsizlik nedir
Toplumsal eşitsizlik ne demek
türkiye’de toplumsal eşitsizlik
Eşitsizlik Türleri
Toplumsal tabakalaşma
Sosyal Değişimin Dış Kaynakları
Daha önce belirttiğimiz gibi, yayılma, yani özelliklerin bir kültürden diğerine aktarılması süreci, farklı kültürlere sahip grupların birbirleriyle temasa geçip eşya ve fikir alışverişinde bulunduklarında meydana gelir. Yayılma, bu nedenle, bir dış sosyal değişim kaynağının bir örneğidir, bir toplum içinde, o toplumun dışından kaynaklanan olaylar tarafından üretilen değişiklikler.
Antropolog Lauriston Sharp’ın (1952), güneydoğu Avustralya’da yaşayan bir Taş Devri kabilesi olan Yir Yoront’a çelik baltaların getirilmesiyle ilgili olarak gösterdiği gibi, derin sosyal değişimler üretmek için birçok kültürel özelliğin yayılmasını gerektirmez. Avrupalı misyonerler Yir Yoront’a çelik baltalar getirmeden önce, yerliler taşları ufalayarak ve öğüterek balta yapıyorlardı; bu uzun ve zahmetli bir süreçti.
Baltalar çok değerliydi, dini öneme sahipti ve ayrıca kabile liderlerinin statü sembolüydü. Kadınlar ve genç erkekler, ataerkil otorite yapısını güçlendiren bir balta kullanmak için bir liderden izin almak zorunda kaldılar.
Bununla birlikte, herhangi biri misyonerleri basitçe “hak ettikleri” olarak etkileyerek onlardan çelik bir balta kazanabilirdi. Kadınların ve genç erkeklerin daha üstün araçlara doğrudan erişimlerinin olmasıyla, erkek ve kadın arasındaki, genç ve yaşlı arasındaki statü ilişkilerini temsil eden simgelerin değeri düşürüldü ve bu geleneksel ilişkileri yöneten normlar alt üst oldu.
Ayrıca, kullanımlarına ilişkin dini yaptırımları olmayan değerli aletlerin kabileye tanıtılması, hırsızlık vakalarında ciddi bir artışa yol açtı. Aslında, Yir Yoront’un tüm ahlaki düzeni, mitleri dünyadaki tüm önemli şeylerin kökenlerini açıkladığı, ancak çelik baltaların gelişini açıklamadığı için baltalandı. Bu, Sharp’ın gözlemlediği gibi, yeni bir dinin tanıtılması için verimli koşullara neden oldu, misyonerler için mutlu bir durum.
Yayılma, farklı kültürlerin birbiriyle temas ettiği her yerde ve her zaman gerçekleşir, ancak temas, özelliklerin bir kültürden diğerine yayılması için gerekli değildir. Örneğin, Kuzey Kutbu’nun altındaki Kızılderili grupları, Avrupalıların gelmesinden çok önce tütün içiyordu.
Ancak, Alaska’da Eskimolar (Eskimolar) onun zevkleri hakkında hiçbir şey bilmiyordu. Avrupalı yerleşimciler tütünü Avrupa’ya geri getirdiler, burada tütün hemen popüler oldu ve doğuya doğru Orta Avrupa ve Avrasya’ya, yukarı Sibirya’ya ve sonunda Bering Boğazı’ndan Inuit’e kadar yayıldı.
Elbette, dünya insanlarının birçoğunun her türlü kitle iletişim aracıyla giderek daha fazla iletişim halinde olduğu günümüzde, kültürel özellikler bir toplumdan diğerine kolaylıkla yayılmaktadır.
Bununla birlikte, yayılma yönü toplumlar arasında nadiren rastgele veya dengelidir. Genel olarak, özellikler daha güçlü insanlardan daha zayıf insanlara, teknolojik olarak daha gelişmiş olanlardan daha az gelişmiş olanlara doğru yayılır. Güç veya fetih tarafından daha zayıf insanlara dayatılan bir sosyal değişime zorla kültürleşme denir.
Kalabalık Davranışı ve Sosyal Değişim
Bazı sosyal değişimler kalabalıkları içerir. Kalabalık, bir şeye veya olaya odaklanan, ancak aynı zamanda birbirlerinin davranışlarına da uyum sağlayan insanların geçici olarak toplanmasıdır. Kalabalığın manyetik bir özelliği vardır: Katılmak için yaptıklarını sık sık kesen yoldan geçenleri cezbeder.
Örneğin, yangınlarda veya kazalarda “birdenbire” toplanan kalabalıkları düşünün. Kalabalıklar sosyal bilimcileri de büyüler, çünkü kalabalıklar her zaman içlerinde, hızlı bir şekilde patlak veren ve genellikle yapı veya yön eksikliği gibi görünen, öngörülemeyen davranış ve grup eylemi potansiyeline sahiptir – ya liderlerden ya da kurumsallaşmış davranış normlarındandır.
Kalabalık Türleri
Herbert Blumer (1946) kolektif davranış üzerine makalesinde kalabalıkları dört türe ayırdı: oyunculuk, ifade, geleneksel ve rastgele.
Hareket Eden Kalabalık Anımsayan kalabalık, belirli bir odak olay tarafından tutkuları ve öfkeleri uyandırılan, bir amacı paylaşmak için gelen ve birbirlerinin uyarılmasından beslenen, genellikle kendiliğinden şiddet eylemlerine dönüşen insanlardan oluşan bir gruptur.
2000 yılında, Seattle’daki Fat Salı kutlamaları, tipik oyunculuk kalabalığının davranışını örneklemektedir:
Yüzlerce Şişman Salı eğlencesi, Çarşamba günü erken saatlerde Pioneer Meydanı’ndaki Mardi Gras şenlikleri çirkinleşirken alay etti ve polise isyan teçhizatıyla bira şişeleri fırlattı. Polis, bir helikopter spotunun parıltısı altında, kalabalığı, Mardi Gras’ın son gününü kutlamak için 500 kişinin toplandığı düzensizliğin merkez üssünden yavaş yavaş uzaklaştırdı.
Rahatsızlık gece yarısı civarında, Birinci Cadde ve Yesler Caddesi’nde yaklaşık 300 ila 500 kişinin toplanmasıyla başladı. Bu sahnede bir gazete satış kutusunun üzerinde duran bir kadın düşüp kafasını çarptı. Yardımına koşmaya çalışan memurlar, taş ve şişe yağmuruna tutuldu.
