MARKSİST ELEŞTİRİ
Walter Benjamin, yöntem üzerine ölümünden sonra yayınlanan bir parçada, edebi metni sanki “kendinde bir şey”, kendi kendine yeten bir varlıkmış gibi analiz etmenin cazibesinden bahsetti; edebî geleneği, sayısız pınardan beslenen ve ince hatlı yamaçlar arasından göz alabildiğine akan bir nehre benzetmiştir. Ama, diye devam etti, Marksist bir edebiyat teorisi, geleneksel tözcü kategorileri, “manzara”nın aşinalığını ve “nehrin” yansıttığı yüceltilmiş çıkarları reddedecektir.
Marksist eleştirinin temel iddiası, diğer eleştirel yöntemlerle aynı düzeyde sıralanamayacağıdır. Farklı bir görevi var, farklı bir aciliyetle çalışıyor, farklı sorular soruyor. İşlerin gidişatından duyduğu radikal rahatsızlık, çalışma alanının ana hatlarını ve bu alanın içinde olup bitenleri metaforlar arasında değiştirmekteki ısrarıyla ve bu alanı, bu alanın içinde olup bitenlerle ilgili olarak düşünmesiyle, herhangi bir geleneksel disiplinden farklıdır veya farklı olmalıdır. toplumsal belirlenimleridir. Teorik olarak ne kadar sofistike olursa olsun, güç, ayrıcalık ve fayda hakkında kaba ve garip sorular sormaya devam ediyor.
Aynı zamanda, Marksist eleştirinin sorduğu soruların, özerk bir Marksist teoriden olduğu kadar, genel estetik ve edebi eleştirinin disipliner oluşumlarından da kaynaklandığı kabul edilmelidir.
Özellikle Alman idealist felsefesinden miras kalan estetik sorunsalın prestiji, Marx’ın 1844 El Yazmaları’nın estetik antropolojisinden ve Grundrisse’sindeki Yunan sanatına ilişkin pasajlardan Mehring, Lukács, Adorno, Bloch, Marcuse’un bütünleştirici estetik projelerine kadar uzanmaktadır. Della Volpe, Jameson ve Doğu Avrupalı akademik gerçekçilik teorisyenleri, sanat ve edebiyat kategorilerini varsayımsallaştırmaya ve evrenselleştirmeye yönelik sürekli bir cazibeyi temsil ettiler.
Bu meşguliyeti Batı Marksizminin devrimci praksisten ayrılmasına bağlayan açıklama çok kolaydır, ancak kesinlikle Batı Marksizminin baskın özelliklerinden biri, estetiği doğrudan politik kaygıların yerine koyma eğilimi olmuştur.
Edebiyat eleştirisi ve Marksizmin teorik ve politik devrimleri tarafından anakronistik olarak kültürel çalışmalar olarak adlandırabileceğimiz şeyler için bir dizi farklı sorun ortaya çıktı. Bunlar şunları içeriyordu: birincisi, tüm sembolik faaliyetlerin (dil, hukuk, siyaset, din, ahlaki kodlar, sanat) statüsünün, ekonomik yapıların birincil alanıyla ilişkili olarak toplumsalın ikincil ve belirli bir alanını oluşturacak şekilde yeniden formüle edilmesini içeriyordu.
Bu ayrımın ve bu iki alan arasında kurduğu ilişkilerin kesin terimleri derin çekişme meseleleridir, ancak toplumsalın bir alanının diğerinden daha büyük toplumsal belirlenimini vurgulayan bir tür hiyerarşik sıralama tüm Marksistlerin merkezinde yer alır.
Edebiyat Kuramları ve eleştirileri
Marksist Edebiyat Eleştirisi pdf
Psikanalitik eleştirisi
Marksizm nedir
Marksist edebiyat kuramı
Feminist eleştirisi kuramı
Marksizm özellikleri maddeler hâlinde
Edebiyat eleştirisi Tarihi
Üst seviyelerin üzerine oturduğunu ve dolayısıyla bir anlamda ‘temel’ tarafından belirlendiğini öne süren bir binanın temellerinin ve üst yapısının mimari metaforu, ilgili nedensel ilişkileri düşünmenin etkili bir yolu olmuştur, ancak sonuçları olmuştur. ayrıca geniş çapta tartışıldı; Farklı “düzeyler” arasındaki diyalektik dolayım ya da değiş tokuş, nedenselliğin çoklu ve eşitsiz yapıları ve toplumsalın bazı alanlarının “göreceli özerkliği” sorunları, sürekli olarak daha basit metafora eşlik etmiştir.
Marksizm, toplumsalın iki alanının metodolojik olarak ayrılmasında ısrar ediyorsa, aynı zamanda, ya sembolik süreçlerde üretilen değerler ile maddi üretim ilişkilerinden doğan ya da bu ilişkilere hizmet eden değerler arasında bir karşılıklılık biçiminde, ya da bir tür bağıntıyı varsayar. toplumsal yaşamın nispeten farklı alanları üzerinde genelleştirilmiş bir yönetici sınıf denetimi iddiasının daha dolayımlı biçimindedir.
Bir sosyal alanlar teorisinden onları yaşayan sınıf ajanları teorisine geçerken, bir “üstyapılar” teorisinden bir ideoloji teorisine geçiyoruz. Yine, terim tartışmalıdır, ancak genel olarak konuşursak, bilgi ve inancın sınıf çıkarlarına göreliliğini belirtir.
Edebiyat eleştirisi için ideoloji kavramının içerimlerine karşı iki aşırı tepki vardır: ya edebi metinleri sınıf çıkarlarının doğrudan bir ifadesi olarak okumak (bu konum, sözde “kaba” ya da “mekanik” materyalizmin karakteristiğidir) ya da edebi metinlerin tümünü veya bir kısmını ideoloji alanından muaf tutar.
Çoğu Marksist eleştiri, edebi üretimin sınıfsal temelini (hem yayıncılık ve dağıtım aygıtının denetimi hem de fikir ve değerlerin yapısal dayatması açısından) tanımlamasına izin veren daha farklı ve diyalektik bir ideoloji anlayışıyla çalışır ve yine de söylemsel karmaşıklığın (ki bu da elbette belirli maddi varoluş koşullarına sahiptir) çelişkiyi ve hatta çekişmeyi mümkün kıldığı yolları tanımak gerekir.
Bu nedenle, Marx ve Engels ile başlayan Marksist eleştiri, sınıf konumu ile estetik değer arasındaki bağıntısızlık paradoksu ile tutarlı ve üretken bir şekilde çalışmıştır. Paradigma örneği, Balzac’ın egemen sınıf sempatisinden bağımsız daha “ilerici” yazarlardan daha geçerli bir Restorasyon Fransız toplumu bilgisi üreten gerici Balzac’ın durumudur.
Öte yandan ideoloji ve sınıf çıkarı kavramları, dikkatleri devrimci süreçte yazarların ve aydınların olası rolüne zorlamıştır. Pratisyen yazarların ve siyasi aktivistlerin çalışmalarının çoğu Brecht ve Troçki, siyasi taahhüt ve etki sorunlarına odaklanan örnek şahsiyetlerdir.
Yirminci yüzyılın büyük bir bölümünde bu tartışmanın üstünü örten, modernizmin ve biçimsel yeniliğin siyasi statüsüne ilişkin şiddetli bir mücadele olmuştur. Bu meselelerin zor karşılığı, “bağlılığın” daha çok resmi bir estetiğe uygunluk talebi anlamına geldiği yerleşik sosyalist devletlerde yazarların rolü olmuştur.
Marx’ın kendi düşüncesinin çoğunda mevcut olan, ancak ancak yirminci yüzyılda biraz daha sonra geliştirilen bir dizi sorun, edebiyatın ya da estetik yaratımın Ütopik içeriğiyle ilgilidir. Erken Marksist yabancılaşma kavramı (önemi ancak 1844 Elyazmalarının 1932’de yayınlanmasıyla anlaşıldı), kapitalist üretim koşulları tarafından çarpıtılmış veya bastırılmış özsel (ancak tarihsel olarak gelişmiş) bir insan doğası olduğunu varsayar.
Özellikle meta üretiminde insan ilişkilerinin şeyleştirilmesi, toplumsal yaşamı, toplumsal bütünlüğün derin yapısından soyutlanmış bir yüzey oyununa dönüştürür. Estetik yaratım daha sonra bastırılmış insan güçlerinin bir arketipi gibi bir şey olarak ve dolayısıyla tarihin ve varlığın bütünlüğü duygusunun insanlığa geri yükleneceği bir geleceğin vaadi olarak şekillenir. Bu bütünleştirici işlevi yerine getirdiği ya da en azından hayal ettiği için edebiyat ve sanat, sınıf karşıtlığının özel ürünleri olarak değil, genel insan kapasiteleri olarak görülür.
