Ürün Maliyeti
Doğrudan ilişkilendirilebilir maliyetleri artırmanın bir sonucu, ürün maliyetlendirmesinin doğruluğunu artırmaktır. Doğrudan ilişkilendirilebilen maliyetler (genellikle fiziksel gözlem yoluyla) ürünle ilişkilendirilir ve ürüne ait olduğu güvenle söylenebilir. Bununla birlikte, diğer maliyetler birkaç ürün için ortaktır ve etkinlik sürücüleri ve tahsis kullanılarak bu ürünlere atanmalıdır.
Maliyet ve kolaylık nedeniyle, genel gider faaliyetlerinin tüketimi ile mükemmelden daha az korelasyona sahip faaliyet sürücüleri seçilebilir. JIT üretimi, birçok ortak maliyeti doğrudan ilişkilendirilebilir maliyetlere dönüştürerek bu zor değerlendirme ihtiyacını azaltır.
Ancak, bu değişikliklerin arkasındaki itici gücün maliyet yönetim sisteminin kendisi değil, bir JIT sisteminin uygulanmasıyla yapısal ve prosedürel faaliyetlerde meydana gelen değişiklikler olduğuna dikkat edin. Faaliyete dayalı maliyetleme, ürün maliyetlendirme doğruluğunda önemli bir gelişme sağlarken, odaklanma daha da fazla potansiyel iyileştirme sunar.
JIT’in tüm maliyetleri doğrudan izlenebilir maliyetlere dönüştürmediğini göstermektedir. JIT yerinde olsa bile, üretim hücreleri için bazı genel gider faaliyetleri ortak kalır. Bu kalan destek faaliyetleri çoğunlukla tesis düzeyindeki faaliyetlerdir. Bir JIT sisteminde, parti büyüklüğü bir ürün birimidir. Böylece, tüm parti seviyesindeki faaliyetler, birim seviyesindeki faaliyetlere dönüştürülür.
Ek olarak, parti düzeyindeki etkinliklerin çoğu azaltılır veya ortadan kaldırılır. Örneğin, bir departman yapısından hücresel bir yapıya yeniden düzenleme nedeniyle malzeme taşıma önemli ölçüde azaltılabilir. Benzer şekilde, tek ürünlü hücreler için kurulum etkinliği yoktur.
Bir ürün ailesi üreten hücreler için bile kurulum süreleri minimum olacaktır. Ayrıca, ürün düzeyindeki faaliyetlerin maliyeti için faaliyet sürücülerini kullanma ihtiyacının, bu destek faaliyetlerinin hücre seviyesine dağıtılması nedeniyle önemli ölçüde azalması muhtemeldir. Öyleyse, bir JIT firmasında ABC’nin bir rolü var mı?
JIT, üretim maliyetlerini bireysel ürünlere kadar takip etmek için ABC’nin değerini azaltsa da, faaliyet tabanlı bir maliyetlendirme sistemi, üretim maliyetlerini ürünlere kadar izlemekten çok daha geniş bir uygulamaya sahiptir.
Birçok stratejik ve taktik karar için, ürün maliyeti tanımının imalat dışı maliyetleri içermesi gerekir. Örneğin, değer çizgisi ve operasyonel ürün maliyeti, stratejik maliyet analizi ve yaşam döngüsü maliyet yönetimi için paha biçilmez bir araçtır. Ayrıca, satın alma sonrası maliyetlerin ürün maliyet tanımının bir parçası olarak dahil edilmesi, değerli bilgiler sağlar.
Bu nedenle, genel ve idari, araştırma, geliştirme, pazarlama, müşteri hizmetleri ve satın alma sonrası faaliyetleri ve bunların maliyet etkenlerini bilmek ve anlamak, sağlam maliyet analizi için esastır. Ayrıca, daha önce gördüğümüz gibi, maliyetleri tedarikçilere ve müşterilere doğru bir şekilde atamak için ABC’yi kullanmak, stratejik maliyet yönetiminin önemli bir parçasıdır.
Geriye Dönük Maliyetlendirme
JIT sistemi ayrıca üretim maliyet akışlarının muhasebeleştirilmesini basitleştirme fırsatı sunar. Düşük stoklar göz önüne alındığında, tüm stok hesapları üzerinden maliyet akışlarını izleyerek kaynakları harcamak istenmeyebilir. Geleneksel bir sistemde, iş fabrikada ilerledikçe üretim maliyetlerinin izlenebilmesi için her departman için bir süreç içi çalışma hesabı vardı.
JIT kapsamında departman yoktur, 14 günlük teslim süresi (örneğin) dört saate düşürülmüştür ve bir hücre içinde istasyondan istasyona maliyetleri izlemek saçma olacaktır. Sonuçta, üretim döngüsü süresi dakika veya saat cinsinden ise ve mallar tamamlandıktan hemen sonra sevk ediliyorsa, o zaman her günün üretim maliyetlerinin tamamı Satılan Malların Maliyeti’ne akmaktadır.
Satılan ürün maliyeti nasıl hesaplanır
Genel üretim maliyeti HESAPLAMA
Tekstilde ürün maliyeti hesaplama
Üretim maliyeti HESAPLAMA Programı
Maliyet HESAPLAMA
Basit maliyet HESAPLAMA
Özellikli ürün maliyetinin hesaplanması
Birim üretim maliyeti HESAPLAMA
Bu sonucun kabul edilmesi, üretim maliyet akışları için basitleştirilmiş bir muhasebe yaklaşımına yol açar. Geriye dönük maliyetleme adı verilen bu basitleştirilmiş yaklaşım, üretim maliyetlerinin önemli envantere ve geçici hesaplara ne zaman atanacağını belirlemek için tetik noktaları kullanır.
Tetik noktalarının sayısı ve konumunun değiştirilmesi, çeşitli türde geriye dönük maliyetlendirme oluşturur. Tetikleme noktaları, basitçe, belirli üretim maliyetlerinin muhasebe olarak tanınmasını sağlayan (“tetikleyen”) olaylardır.
Tetik noktalarının tanımına bağlı olarak dört varyasyon vardır:
1. Hammadde alımı (tetik noktası 1) ve malların tamamlanması (tetik noktası 2).
2. Hammadde alımı (tetik noktası 1) ve mal satışı (tetik noktası 2).
3. Malların tamamlanması (sadece tetik noktası).
4. Mal satışı (sadece tetik noktası).
Varyasyon 1 ve 2
1. ve 2. Varyasyonlar için ilk tetikleyici nokta ham maddelerin satın alınmasıdır. Malzemeler bir JIT sisteminde satın alındığında hemen işleme alınır. Hammaddeler ve İşlemdeki Envanter (RIP) borçlandırılır ve Borç Hesapları alacaklandırılır. RIP envanter hesabı yalnızca hammadde maliyetini izlemek için kullanılır.
Ayrı bir malzeme envanter hesabı ve yarı mamul envanter hesabı yoktur. Doğrudan işçilik ve genel giderleri tek bir kategoride birleştirmek, geriye dönük maliyetlemenin ikinci bir özelliğidir. Firmalar JIT’i uyguladıkça ve otomatikleştikçe, geleneksel doğrudan işçilik maliyeti kategorisi ortadan kalkar.
Çok vasıflı işçiler kurulum faaliyetleri, makine yükleme faaliyetleri, bakım ve malzeme taşıma vb. gerçekleştirir. İşgücü çok işlevli hale geldikçe, doğrudan işçiliği ayrı ayrı izleme ve raporlama yeteneği imkansız hale gelir. Sonuç olarak, geriye dönük maliyetleme genellikle doğrudan işçilik maliyetlerini genel gider maliyetleriyle Dönüşüm Maliyet Kontrolü adı verilen geçici bir hesapta birleştirir.
Bu hesap, borç tarafında gerçekleşen dönüşüm maliyetlerini ve alacak tarafında uygulanan dönüşüm maliyetlerini toplar. Gerçek dönüştürme maliyetleri ile uygulanan dönüştürme maliyetleri arasındaki fark, Satılan Malın Maliyeti’ne kapatılır.
Geriye dönük maliyetlemenin ilk çeşidinde, malların tamamlanması, malları üretmek için kullanılan üretim maliyetlerinin tanınmasını tetikler (ikinci tetikleme noktası).
Bu noktada, Dönüştürme Maliyeti uygulaması, Mamul Envanterinin borçlandırılması ve Dönüştürme Maliyet Kontrolü’nün alacaklandırılması ile muhasebeleştirilir; doğrudan malzemelerin maliyeti, Mamul Envanterini borçlandırarak ve RIP envanter hesabını alacaklandırarak tanınır. Bu nedenle, mallar tamamlandıktan sonra üretim maliyetleri sistemden “temizlenir”.
Geriye dönük maliyetlemenin ikinci varyantında, ikinci tetikleme noktası, malların tamamlandığı zaman yerine satıldığı nokta ile tanımlanır. Bu varyant için, mallar satıldıktan sonra üretim maliyetleri sistemden atılır.
Böylece, dönüştürme maliyeti uygulaması ve doğrudan malzeme maliyetinin transferi, sırasıyla Satılan Malın Maliyeti borçlandırılarak ve Dönüşüm Maliyet Kontrolü ve RIP Envanteri kredilendirilerek gerçekleştirilir. Diğer girişler Varyasyon 1 ile aynıdır.
Varyasyonlar 3 ve 4
Varyasyon 3 ve 4’ün altında yalnızca bir tetik noktası vardır. Her iki varyasyon da, Dönüşüm Maliyeti Kontrolünü borçlandırarak ve çeşitli hesapları (Birikmiş Amortisman gibi) alacaklandırarak gerçek dönüştürme maliyetlerini tanır. Her iki varyasyon da hammadde alımı için herhangi bir giriş yapmaz.
Varyasyon 3 için, mallar tamamlandığında, doğrudan malzeme maliyeti dahil tüm maliyetler sistemden atılır. Bu, tüm üretim girdilerinin maliyeti için Mamul Envanterinin borçlandırılması ve doğrudan malzeme maliyeti için Borç Hesaplarının ve dönüştürme maliyetlerinin uygulanması için Dönüştürme Maliyet Kontrolü’nün kredilendirilmesiyle yapılır.
Varyasyon 4 için, mallar satıldığında maliyetler sistemden atılır. Böylece Satılan Malın Maliyeti borçlandırılır ve Borç Hesapları ve Dönüştürme Maliyet Kontrolü alacaklandırılır. Dört varyasyondan sadece 4. Varyasyon tüm envanter hesaplarından kaçınır ve bu nedenle saf bir JIT firması için kullanılan yaklaşım olacaktır.
