Menkul Kıymetleştirmelerde Muhasebe Sorunları
Menkul kıymetleştirmelerle ilgili olası bir sorun, örneğin ticari işletmeden bir yöneticinin ÖA’yı da yönetmesi gibi (Enron için Andy Fastow gibi) ÖAK’nin ilişkili tarafları içermesi durumunda ortaya çıkar. Yatırımcılar, ticari işletme ile bir şekilde onunla ilgili olan başka bir taraf arasındaki işlemleri içerdiğinden, ilişkili taraf işlemleri konusunda uyarılmalıdır.
Firma, ilişkili taraflarla rekabetçi olmayan işlemlerde bulunamayacağından (örneğin, olağandışı yüksek veya düşük değerlerde alacakları SPE’ye devretmek), FASB, şirketin ilgili taraf işlemlerini, ilgili dolar tutarları da dahil olmak üzere açıklamasını zorunlu kılar.
Başka bir olası konu, beklenmedik durumlara odaklanmaktadır. Firma temerrüt riskini taşıyorsa, gelecekte SPE işlemlerinden zarar görebilir. Bu durumda FASB’nin 5 No’lu Beyanı geçerlidir ve muhasebe kuralı ana hatlarıyla belirtilmiştir. FASB, olasılıkları gelecekteki olası işlemler olarak tanımlayarak başlar. Kurul daha sonra beklenmedik durumlardan kaynaklanabilecek kayıplara odaklanır ve beklenmedik kazançlarla ilgili endişeleri reddeder.
Kayıp olasılıklarının nasıl hesaplanacağı, beklenmedik durumun meydana gelme olasılığına bağlıdır. Olasılık uzaksa, yani olasılık küçükse, şirketin hiçbir şey bildirmesi gerekmez. Olay veya işlem muhtemel ise, firmanın zararı gelir tablosuna, yükümlülüğü ise bilançoya kaydetmesi gerekir.
Bu eylem, muhasebecinin olası zarar miktarını ölçebileceğini varsayar. Muhasebeci bunu yapamazsa veya işlem makul ölçüde mümkünse (yani olası ve uzak arasında), defterlere yevmiye kaydı yapılmaz. Bunun yerine, firma beklenmedik durumun doğasını açıklamalı ve olası kayıplara ilişkin bir miktar tahmin sağlamalı veya bu kayıpları neden tahmin edemediğini açıklamalıdır.
5 No’lu Beyan, birçok duruma güçlü bir çözüm sunarken, tamamen tatmin edici değildir. Olası bir kayıp olasılığı uzak olsa bile, firmalar yine de olası kayıplarını açıklamalıdır. Günümüz ekonomisinin hızıyla, bir gün uzak olan şey, bir süre sonra olası hale gelebilir.
Geriye kalan muhasebe sorunu 140.21 No’lu Bildirimde FASB tarafından ele alınmıştır. Asıl sorun, ihraç eden firmanın varlıklardaki herhangi bir finansal çıkar üzerinde kontrolü elinde tutup tutmadığına odaklanmaktadır. Varsa, şirket borçları yükümlülük olarak muhasebeleştirmelidir.
Diğer bir deyişle, işlem dizisi teminatlı borçlanma olarak muhasebeleştirilir. Firma, varlıklar üzerindeki tüm kontrolü ve kalan tüm payları ayırırsa, varlıkların ÖAK’ye devrinden elde edilen kazanç veya zararı muhasebeleştirebilir. Ve, önemli ölçüde, ticari işletme hiçbir yükümlülüğü tanımaz.
140 No’lu Beyan makul görünmektedir, ancak ne yazık ki, ÖAK’lerle ilgili tüm işlemler bir yana, tüm menkul kıymetleştirmelerin muhasebesini ele almamaktadır.
menkul kiymetleşti̇rme nedir
Türkiye Menkul KIYMETLEŞTİRME Şirketi
menkul kıymet nedir
securitization trust
asset securitization
Douglas Skipworth, 140.23 No’lu Bildirimin gerekliliklerini kurumsal kaygıların nasıl uyguladığını inceledi. Mali kurumlar çoğunlukla makul bir iş çıkardı, ancak diğer şirketler genellikle raporlama yükümlülüklerini yerine getirmedi.
Örneğin, açıklamalardan biri, ihraç eden şirketlerden, ÖAK’ta elde tutulan paylar üzerindeki olumsuz değişikliklerin etkilerini bildirmelerini ister. Böyle bir duyarlılık analizi, yatırımcıların ve alacaklıların uzak felaketlerin firma üzerindeki etkilerini algılamalarına yardımcı olmada uzun bir yol kat eder. Çoğu finansal kurum bu gerekliliğe uydu, ancak diğerleri uymadı.
Lear Corporation tarafından yapılan bir menkul kıymetleştirme ifşasına bir örnek verilmiştir. Açıklamanın ilk paragrafı, SPE’ye 4,1 milyar dolarlık alacak devrettiğinden ve nominal olarak 4.084 milyar dolar nakit (4.1 milyar dolar – 16.2 milyon dolar) aldığından bahseder.
Lear, üç müşterisinin kredi notlarını düşüren sıkıntılar yaşadığını anlatıyor. Görünüşe göre, bu menkul kıymetleştirme düzenlemesi, müşterilerin kredi notlarında düşüş olduğunda ayarlamalar gerektirerek ÖAK yatırımcılarını koruyor. Lear bize sözleşmeyi nasıl değiştirdiğini söylemiyor, ancak ÖAK’ye nakit ödeme yapılmasını veya ek alacakların devrini gerektirebilirdi.
Bu açıklamanın ikinci paragrafı, SPE’yi finanse etmek için bankalar tarafından ticari senet ihracından bahseder. Lear’ın satılan alacakların yüzde 1’ini hizmet ücretleri açısından aldığını söylüyor. Lear, satılan alacaklarda, SFAS No. 140 ile uyumsuz görünen artık payları olduğunu belirtiyor.
Açıklama, SFAS No. 140’ın yürürlük tarihinin bu SPE’nin oluşturulmasından sonra olmasıyla ilgili olabilir. Lear next, 2001 mali yılında aldığı nakit girişlerinin bir tablosunu sunuyor. Büyük nakit akışları, orijinal SPE düzenlemesinin değiştirilmesinin ve 4.1 milyar dolarlık alacakların yeni transferinin bir sonucudur.
Lear, bizim 4.084 milyar dolarlık hesaplamamızdan biraz farklı olan 3.917 milyar dolarlık gelir topladı. Görünüşe göre şirket, farkı açıklayan bazı ek masraflar üstlendi.
Lear, 140 No’lu Bildirimin gerektirdiği duyarlılık analizini sağlamamaktadır. Bu veriler, müşterilerin kredi notlarında daha fazla aşınma olması durumunda önemli olabilir.
Menkul Kıymetleştirme Açıklaması Örneği
Varlığa Dayalı Menkul Kıymetleştirme Anlaşması
Kasım 2000’de, Şirket ve ABD’deki bazı yan kuruluşları, özel amaçlı bir şirket aracılığıyla, alacaklara dayalı alacak satın alma tesisine (topluca “ABS tesisi”) girmiştir. ABS tesisi, başlangıçta 364 günlük taahhütlü bir kredi ve 300 milyon $’lık düzeltilmiş alacaklar için maksimum satın alma sağlıyordu.
Kasım 2001’de ABS tesisi, sonlandırma tarihini Kasım 2002’ye uzatmak ve Şirket’in alacakları ABS tesisine aktarılan en büyük üç müşterisinin kredi notlarındaki düşüşü ve otomotiv üretimindeki son düşüşleri karşılamak için değiştirildi.
Sonuç olarak, Şirket’in gelecekte ABS tesisi kullanımı önceki dönemlere göre daha düşük olabilir. Ayrıca, Şirket’in müşterilerinin kredi notlarında daha fazla düşüş yaşamaları halinde Şirket, gelecekte ABS olanağından yararlanamayabilir. Böyle bir durumda, Şirket, halihazırda ABS tesisi tarafından sağlanan finansmanı değiştirmek için diğer mevcut kredi olanaklarından yararlanmaya çalışacaktır.
31 Aralık 2001’de sona eren yıl boyunca, Şirket ve bağlı ortaklıkları, özel amaçlı şirket aracılığıyla, VDMK imkanı kapsamında toplam 4.1 milyar $’lık düzeltilmiş alacaklar sattı ve nette diğer gider olarak yansıtılan 16.2 milyon $’lık bir iskonto tahakkuk ettirdi. 31 Aralık 2001 tarihinde sona eren yıla ait konsolide gelir tablosudur.
Özel amaçlı şirket, Şirketten ve ABD’deki bazı yan kuruluşlarından alacakları satın alır ve daha sonra alacaklardaki bölünmemiş payları, satın alımlarını ticari senet ihracı yoluyla finanse eden belirli banka kanallarına eş zamanlı olarak aktarır.
Şirket, devredilen alacakları tahsil etmeye devam etmekte olup, satılan alacakların yıllık %1,0’i oranında tahsilat ücreti almaktadır. Alacak borçlularının alacaklarını zamanında ödeyememesinden dolayı aracı yatırımcıların ve özel amaçlı ortaklığın Şirket’in veya bağlı ortaklıklarının diğer varlıklarına herhangi bir rücu hakkı yoktur.
Satılan alacaklara ilişkin olarak, Şirket’in birikmiş faizi, banka kanallarının bölünmemiş satın alınan paylarına tabidir. Satılan alacak tahsilat portföyü, 31 Aralık 2001 itibariyle 566,9 milyon $ tutarındadır.
