Toplumsal Romanlar
Dickens, “toplumsal roman”da hem merkezi hem de tipik olmayan bir karakterdir. Evrensel olarak sosyal meselelerle ilişkilendirilen bir romancı, hayal gücünün yazılarıyla konusu arasına girmesine izin verdiği için saldırıya uğradı ve altında yatan tutumları kaçamak olabilir. Kurgusunda çoğu karakterin bir işi var; ama Dickens onları nadiren iş başında gösterir.
Romanları esas olarak sosyal ilişkilerle ilgilidir, ancak Cazamian’ın belirttiği gibi, bunun için modeli, sıcak duyguların sürekli bir Noel’i ve Fezziwig’in A Christmas Carol’daki (1843) hayırsever paternalizmi gibi görünmektedir. Zor Zamanlar’da (1854) Preston’daki bir fabrika grevine alelacele bir ziyarete dayanarak sınıf ve endüstriyel meseleleri açıkça ortaya koyması bile, fabrika sorununu ekonomiyle değil, insan hayal gücünün Faydacı inkarıyla özdeşleştirdi ve fabrikaları yan yana koydu. Sleary’nin gezici sirkinin tuhaf dünyasına karşı Coketown’ın manzarası söz konusudur.
Daha sonraki romanlarında Dickens’ın Viktorya toplumu anlayışı giderek daha karanlık hale gelir ve onun kahramanları ve kadın kahramanları, Esther Summerson ve Amy Dorrit’te olduğu gibi, özel bir bütünlüğü korumak için bu yozlaşmadan kaçma ihtiyacını ifade eder. Yine de yapılandırılmış sosyal teorinin eksikliği, ahlaki karmaşıklığın yaratıcı keşiflerinin yolunu açtı.
Örneğin Oliver Twist’te, bir açıdan Oliver bariz bir kahramandır ve onun nihai refahı, burjuva dürüstlük ve edep değerleri için bir zaferdir. Yine bir diğerinden, orta sınıf değerleri, çalışma evi ve kalpsiz yargıç Fang ile özdeşleştirilir. Arnold Kettle’ın da belirttiği gibi, Fagin ve Artful Dodger, sömürücü ve kalpsiz bir toplum karşısında bir insan enerjisini ifade ederek kahramanlar olarak da görülebilir.
Kararsızlık, romandaki stillerin karışımıyla ifade edilir: Oliver Twist, yerli melodram havasında, Artful Dodger’da komik gerçekçilikle sunulur. Zor Zamanlar da dahil olmak üzere Dickens’ın diğer eserlerinde de benzer bir karmaşıklık vardır.
Yine de bu çelişki anlamına gelmez: yaratıcı bakış açıları, orta sınıf romancının muğlak konumunu Bahktin’in “diyalojik tahayyülü” bağlamında yansıtarak birbirini tamamlar. Dickens’ın Hard Times’da Sleary’nin okul odasına karşı sihirli sirkini savunması, onun sosyal romana katkısının bir paradigmasıdır: “gerçekleri” hayal gücünün eğlencesiyle dönüştürerek okuyucunun sosyal gerçekliği yeni bir ışıkta görmesini sağladı.
Üçüncü sosyal roman kategorimizi ele alacak olursak, diğer kurgu, daha natüralist parametreler içinde politik ve ekonomik meselelerle karşı karşıya kaldı. Dickens yazmaya başlamadan önce ortaya çıkan Harriet Martineau’nun Politik Ekonomi İllüstrasyonları (1832) seri biçimde 10.000 kopya sattı ve sempati uyandırmalarına bakılmaksızın Faydacı ilkelerinden taviz vermeyen savunuculuğu, Dickens’ın tepki göstereceği sosyal kurgunun bir parçasıydı.
Türk edebiyatı romanları
Toplumcu gerçekçi yazarlar
Türk Edebiyatı Yazarları ve eserleri
Toplumcu gerçekçi romanlar
Akıcı Türk romanları
Türk roman yazarları
Türk edebiyatı romanları Listesi
En iyi toplumcu gerçekçi romanlar
Romanları The Hill and the Valley, A Manchester Strike and Weal and Woe in Gaveloch, endüstriyel sıkıntıları ve politik eylemi içgörü ve biraz şefkatle tasvir ediyor, ancak düşen ücretler ve işsizliğe doğum kontrolünden başka bir çare sunamıyor. Aşırı emek arzının ekonomik gerçekleri kabul edilmelidir.
Bu duruş, amansız rakibini Faydacılığın mantıksal temelinden Kant’ın ahlaki kategorik buyruklarına ve Goethe’nin aşkın idealizmine dönen Thomas Carlyle’da buldu. Toplumsal gerçeklik, İçkin’in sembolik giysisiydi ve Signs of the Times’da (1829), “Aşkın, Korkunun ve Merakın, Coşkunun gizemli kaynakları yerine, çağdaş “Mekaniğe” tapınmaya ateş püskürdü.
Carlyle’ın soğuk analiz karşısında insani değerlere ilişkin iddiası, sosyal romanı idealist yönlere yönlendirmede etkiliydi: Dickens Zor Zamanlar’ı Carlyle’a adadı ve Carlyle’da daha doğrudan temsili bir strateji izleyenler, sosyal kurguya hümanist bir yaklaşımın haklılığını buldular.
Böylece 1840’lar, ulusun durumu hakkında yoğun bir tartışma, meclis raporları, mavi kitaplar ve gazetecilik soruşturması ile damgalanırken, aynı zamanda sosyal meseleleri kurgu, drama ve görsel sanatlar açısından araştıran bir yaratıcı etkinlik dalgası da gördü. Melodramın idealist tarzlarına yönelen bir dönemdi.
Frances Trollope’un Michael Armstrong’u Fabrika Boy ve Elizabeth Stone’un William Langshawe’u, Pamuk Lordu, ekonomik sorunları iyiliğin kötülüğün üstesinden gelmesi açısından çözdü, ancak Charlotte Elizabeth Tonna’nın Helen Fleetwood’u fabrika sisteminin altında yatan adaletsizliklere daha az uzlaşmacı bir odaklanma sunuyor.
Araştırmacı kurgunun çelişkili gereksinimleri ve bireysel ve insani açıdan çözümü, anlatı biçimi üzerinde baskı oluşturur. Bu, en çarpıcılarından biri Benjamin Disraeli’ninki olan farklı şekillerde yanıtlandı.
Üçlemesinden Coningsby (1844), 1830’ların siyasi hareketlerini dramatize eden bir roman-à-clef; Tancred (1847), kısmen Kutsal Topraklarda geçen ve kendi adını taşıyan kahramanının aydınlanmayı aradığı mistik bir eserdir; Sybil (1845), aksine, kırklara ve geleneksel güney ile endüstriyel kuzey arasındaki bölünmeye odaklanır.
Endüstriyel Mowbray’in korkunç atıkları, parlamenter mavi kitaplara dayalı olarak gerçekçi bir muameleye tabi tutuluyor; Yeni İngiltere’nin genç işçi sınıfı temsilcisi, ahlaksız, hayat dolu Devilsdust da natüralist olarak tasvir edilmiştir. Disraeli, eski İngiliz aristokrasisini hicvederek, Tory’nin yöneten bir hiyerarşi ihtiyacına olan inancını öne sürüyor, ama aynı zamanda endüstriyel kitlelerin siyasi bir yöne ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
Genç İngiltere’nin liderlik vizyonu teatral sunumla güçlendirilir: Baskıcı Lord Marney’nin küçük oğlu Charles Egremont, harap Marney Manastırı’nın gölgeleri arasında ay ışığında süzülen parlak bir figür görür. O Sybil, önemli ölçüde Çartist Walter Gerard’ın kızı; Rütbesi nedeniyle reddedilen Charles, sonunda fakirler arasında kendini kanıtladıktan sonra onun elini kazanır.
Romanın doruk noktasında manastır yakılır ve Lord Marney isyancılar tarafından öldürülür. Bu süreçte Sybil’in Marney toprakları üzerindeki haklarını kanıtlayan kağıtları ortaya çıkarır. Mavi kitap gerçekçiliği, operatik sembolizm ve siyaset teorisinin çarpıcı bir karışımı olan Sybil, benzersiz ve etkili bir sosyal roman olmaya devam ediyor.
Disraeli’nin çalışmasıyla ilginç bir karşılaştırma G.W.M. Reynolds’un Londra Gizemleri. Eugène Sue’nun Disraeli’den ziyade sansasyonel Mysteries of Paris’ine bakan kökten (kelimenin her iki anlamıyla) farklı bir çalışma olsa da, kendine özgü gösterişli bir tarzı var ve benzer stratejileri paylaşıyor.
Reynolds ayrıca bize bölünmüş ve karşıt bir toplumsal dünya gösteriyor; hem eski aristokrasi hem de yoksullar reddedilir. Gerçekten de, Reynolds, Sybil’de tasvir edilenlerin bile altında insanlıktan çıkarılmış yoksullara ilişkin bir görüş sunar; toplum, ekonomik sömürünün yarattığı bir suç ve şiddet ağı tarafından bir arada tutulur.
